"ئاژاوەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە بەرژەوەندی خودی ئامریکادا نییە"

سلێمانی ـ AA

ئەمینداری گشتی یەكێتیی جیھانی زانایانی موسڵمان، دكتۆر عەلی قەرەداغی لە لێدوانێكیدا بۆ ئاژانسی ئانادۆڵو باس لە گرنگی كردنەوەی نووسینگەیەكی رێكخراوەكەی لە ھەرێمی كوردستان، دۆخی ئێستای جیھانی ئیسلامی دەکات.

رۆژی یەكشەممەی رابردوو لە شاری ھەولێر ، بە ئامادەبوونی دەیان زانای ئایینی ئیسلامی و چەندین كەسایەتی ئیسلامی و ئەمینداری گشتی یەكێتیی جیھانی زانایانی موسڵمان ، ئۆفیسی ئەو رێكخراوە لە ھەرێمی كوردستان كرایەوە.

دكتۆر عەلی قەرەداغی سەرەتا لە بارەی گرنگی كردنەوەی ئەو لقەی رێكخراوەكەوە لە ھەرێمی كوردستان دوا و گوتی: "سوپاس بۆ خودا لەئێستادا لە ھەموو جێگایەك رێكخراوی زانایان ئەنداممان ھەیە و لە زۆر ناوچەش لقمان ھەیە، لەنێو ئەو لقانەشدا كە رێكخراوەكەمان شانازی پێوە دەكات لقەكانی توركیا و تونس و مالیزیا و ئەندەنوسیا و رووسیا و شوێنەكانی دیكەشە، گرنگی كردنەوەی ئەم لقەش لە ھەرێمی كوردستان دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی كە رێكخراوەكە وەك چەترێك بێت بۆ ھەموو زانایانی موسڵمانی كوردستان بە ھەموو ئاراستەكانییەوە ، ئێمە لە خزمەت ئەم ھەموو زانایانەدا دەبین بەبێ جیاوازی و ئەمە چەترێكە خزمەتیان دەكات بەبێ جیاوازی لە رێگەی رێكخراوەكەشەوە ئەوان سوودمەند دەبن لە ئامادەكردنیان و راھێنان و بەستنەوەیان بە جیھانی ئیسلامییەوە تا دوور نەكەونەوە لە پرسەكانی جیھانی ئیسلامی ، ئینشائەڵڵا ئومێدمان ھەیە ئەمانە ھەمووی لەم لقەدا درووستی بكات".

ئەو گوتی: "رێكخراوەكە لەئێستادا نزیكەی ١٠٠ ھەزار ئەندامی ھەیە لەسەر ئاستی جیھان ، ھەروەھا خاوەنی ٥٤ دامەزراوەی گەورەیە ".

ئەمینداری رێكخراوی یەكێتیی جیھانی زانایانی موسڵمان لە بەشێكی تری قسەكانی باس لە دۆخی ئێستای جیھانی ئیسلامی دەكات و دەڵێت "دۆخی ئێستای جیھانی ئیسلامی لە زۆربەی بوارەكاندا باش نییە بەتایبەت لە جیھانی عەرەبیدا ، وەك ئەوەی ھەموومان دەزانین كە كێشەیەكی زۆر ھەیە لە كەنداودا بە ھۆی بەردەوامی گەمارۆكانی سەر قەتەر ، بوونی ناكۆكییەكی زۆر لە نێوان حكوومەتی ئەم وڵاتانەدا ، لەگەڵ بەردەوامی كێشەكانی سووریا و لیبیا و یەمەن و ئەو ھەموو ناڕەحەتییانەی كە ھەیە لە جیھانی ئیسلامی و كاریگەری زۆری كردووەتە سەر بەرنامەی كاری جیھانی ئیسلامی و خزمەتگوزارییەكان، ئەوەش پێویست دەكات لە دڵسۆزەكانی جیھانی ئیسلامی كە ئومێدمان بە ژمارەیەكیان ھەیە كە ئێستا خزمەت دەكەن پڕۆژەیەكی گشتی دروست بكەن كە بتوانێت جارێكی تر جیھانی ئیسلامی كۆبكاتەوە".

ئەو ھەروەھا گوتی: "جیھانی ئیسلامی بەتایبەتی وڵاتانی عەرەبی لەئێستادا زۆر پەرتەوازەن و بەكار دەھێنرێن بۆ دژایەتیكردنی پڕۆژەی ئیسلامی ، ئەوەش رەنگە لە نەزانین یان ھەر شتێكی ترەوە بێت، پێویستە پڕۆژەیەكی ئیسلامی میانڕەوی راست كە چەند دەوڵەتێك لە ئەستۆی بگرن بۆ یەكخستنی ئەم وڵاتانە و خێری ھەموو جیھان دابنێن ، بەو پێیەی كە ئیسلام ئایینی خێر و بەرەكەتە بۆ ھەموو جیھان و خزمەتی خەڵك و پیادەكردنی دادپەروەری، چونكە ئەگەر موسڵمانان و وڵاتانی ئیسلامی دادپەروەری جێبەجێ نەكەن ئەوا لایەنی تری سەرمایەداری و زایۆنی زوڵم و ستەم پیادە دەكەن و لەگەڵ بەرژەوەندییە ماددی و ئابوورییەكاندا دەبن".

سەبارەت بە ململانێ و گوشارەكانی ئەمریكا بۆ سەر ژمارەیەك لە وڵاتانی جیھان و ھۆكاری راستەقینەی پشت ململانێكان، قەرەداغی لە وەڵامدا گوتی: "ئەم ململانێیە زیاتر دۆخی جیھان بەرەو ئاژاوە دەبات ، ئاژاوەیەكی دروستكەرە، كاتی خۆی كیسینجەر گوتبووی كە پێویستە ئاژاوەی دروستكەر دروست بكەین بۆ ئەوەی بژین و بەردەوامیمان ھەبێت، چونكە ئەو ئاژاوەیە بۆ ئەوان گرژی و ئاڵۆزی دروست دەكات و بۆ ئێمەش ئارامی ، ئەم ئاژاوەیە بۆ داھاتوویەكی دوور تەنانەت ئەمریكا بۆ خۆشی سوودی لێناكات و ھەمیشە رەنگە لۆبییەكی جیھانی زایۆنی و ماسۆنی سوودمەند دەبێت لەوە، بەڵام ئەمە لە بەرژەوەندی مرۆڤایەتی نییە و تەنھا پڕۆژەی زایۆنی لێی سوودمەند دەبێت".

ئەمینداری گشتی یەكێتیی زانایانی موسڵمان پێی وایە ئەوەی ئەمریكا بەرامبەر توركیا پیادەی دەكات كێشەیەكی سیاسییە و بە رووكەش كێشەیەكی ئابوورییە و گیرانی قەشەیەكی مەسیحی وەك پاساو بەكار دەھێنێت، ئەو گوتی: "لەو بڕوایەدا نیم گرتنی قەشەیەك ببێتە ھۆی دروستبونی كێشە لە نێوان دوو دەوڵەتدا بەتایبەت دەوڵەتێكی گەورەی وەك توركیا كە رۆڵ و گرنگی گەورەی ھەبووە لە رێكخراوی ناتۆ لەماوەی ٤٠ تا ٥٠ ساڵی رابردوو كە رۆڵی ھەبووە لە پاراستنی ئاشتی و سەقامگیری لە جیھاندا، بابەتی ئەم قەشەیە پاساو و بیانوویەكە و كێشەكە بۆ خۆی لە بنەمادا كێشەیەكی سیاسییە و بە رووكەش كێشەیەكی ئابوورییە، لە دوای ئەم كێشەیەوە كۆمەڵێك شتی تر ھەیە كە ئەمریكا دەیەوێت جێبەجێی بكات لە چوارچێوەی ئەو سیاسەتەی كە پێی دەوتریت ئاژاوەی دروستكراو ، چونكە ئەوەی كە ئێستا ھەیە و ئارام و سەقامگیرە توركیا و چەند دەوڵەتێكی ترە، بەداخەوە ئەمە بەشێكە لەو پڕۆژەیەی كە دەیانەوێت جیھان بكەوێتە نێو ئاژاوە و كێشەوە ، وادەزانم ئەم ئاژاوەیەش لە داھاتوودا لە بەرژەوەندی ئەمریكا خۆشی نابێت".

ئەو ھەروەھا گوتی: "بەداخەوە لەم كێشانەدا جیھانی ئیسلامی و عەرەبی یەك نین، بەتایبەت جیھانی عەرەبی لەوانەش میسر و سعوودیە و ئیمارات و ئەوانە لە پڕۆژەیەكی تردان كە ئەوەش كێشەیەكی زۆر گەورەیە، لۆبی زایۆنی و پڕۆژەی گەورەی جیھانی توانیویانە ئەوە بسەلمێنن كە ئێوە بەرژەوەندیتان لەوەدایە كە دژایەتی ئیسلامێكی میانڕەو و موتەكامیل بكەن، بۆیە بەداخەوە جیھانی عەرەبی بووەتە چەند بەشێكەوە".

قەرەداغی كە ھاوكات پسپۆڕ و راوێژكارێكی ئابووری جیھانییە داوا دەكات توركیا بۆ دەرچوون لەو ململانێیانە بەسەركەوتوویی پلانی لەناكاو و ستراتیجی ھەبێت و گوتی: "پێویست دەكات توركیا لە ئێستادا پلانێكی لەناكاو دابنێت لەگەڵ پلانێكی ستراتیجی بۆ داھاتوو ، چونكە نیزامی سەرمایەداری خۆی لە خۆیدا وا دەكات كە دەسەڵات بەدەست كۆمەڵێك لە كۆمپانیاكان و سەرمایەدارانەوە بێت ، بۆیە پێویست دەكات توركیا بۆ داھاتوویەكی دوور لەگەڵ مالیزیا و وڵاتانی تر پلان دابنێت كە چۆن دەربچێت لەژێر ركێف و كاریگەری نیزامی سەرمایەداری ، ھەروەھا بۆ داھاتووش دەبێت پلانێكی ستراتیجی دابنرێت كە سیاسەتی دراو كە گەورەترە و لە ھەموو شتێك گرنگترە نەچێتە ژێر كاریگەری دۆلار و كاریگەری نیزامی سەرمایەدارییەوە ، لەگەڵ ئەوەشدا پێویست دەكات سیاسەتی دارایی و سیاسەتی گەشەپێدان كە ھەردووكیان پشتیوانن بۆ سیاسەتی دراو بە ستراتیجییەتێكی زۆر گشتگیر بۆ گەشەپێدان و سەقامگیری دابڕێژێت بەبێ ئەوەی كە ئاراستە بێت بۆ ھیچ كەسێك، ھەروەھا توركیا دەتوانێت ھەماھەنگی بكات لەگەڵ زۆر دەوڵەتی تر بۆ دەربازبوون لەو كێشەیە، بەڵام سەرەتا پێویست دەكات پلانێكی لەناكاو و ستراتیجی دابنرێت ".