Dini baskı ve kısıtlamalar dünya genelinde yükselişte

Din ve inanç özgürlüğü dünya çapında bir yandan hükümetlerin baskıcı kısıtlamaları, diğer yanda ise din kökenli toplumsal çatışmaların kuşatması altında bulunuyor.

Merkezi ABD'nin Washington kentinde bulunan Pew Araştırma Merkezi'nin yayımladığı rapora göre, 2007-2017 yıllarında dünya genelinde din ve inanç özgürlüğü üzerindeki baskılar, gerek devletlerin kısıtlayıcı uygulamaları gerekse de din kökenli toplumsal çatışma ve baskılar bakımından artış gösterdi.

Hükümetlerin din üzerindeki baskıları

Raporda belirli bir din lehine uygulamalar, genel din ve inanç özgürlüğünü kısıtlayan siyasetler ve yasalar, inanç gruplarına yönelik tacizler ve dini etkinliklerin sınırlanması başlıklarında irdelenen, devletlerin din üzerindeki farklı türdeki kısıtlayıcı uygulamalarının, raporun ele aldığı 10 yıllık dönemde artış gösterdiği belirtildi.

Dünya genelinde devletlerin din konusunda anayasal olarak meşru görülen gruplar lehine dini uygulamalara öncelik verdiğine işaret edilen raporda bunun azınlık inançlarına bağlı toplum kesimlerinin dışlanmasına yol açtığı vurgulandı.

Raporda, devletlerin, toplumda genel inanç özgürlüğünü kısıtlayıcı yasa ve siyasetlerle dini hayat üzerinde kontrol kurmaya çalıştığı örneklerde de artış görüldüğü belirtildi. Bunların en yaygın örneklerinin ise dini grupların faaliyette bulunmaları için kayıt zorunluluğu getirmek ve dini kılık kıyafete yönelik yasaklar olduğu ifade edildi.

Pew Araştırma Merkezi'nin bu konuda yıllık raporlar yayımlamaya başladığı 2007'de din üzerinde kısıtlamaların "yüksek" ve "çok yüksek" olduğu ülke sayısı 40 iken, bu sayının 2017'de 52'ye çıktığı kaydedildi.

Toplumsal husumetler

Öte yandan raporda toplumsal gruplar arasındaki din kaynaklı ihtilaf ve çatışmalar da dini inanç üzerindeki baskı biçimleri arasında sayıldı.

Dinler arası şiddetin, hizip ve toplululuk çatışmalarının din ve inanç özgürlüğü üzerinde ciddi tehdit olmayı sürdürdüğünün vurgulandığı raporda, 10 yıllık dönemde dünya genelinde bu tür çatışmalarda azalma görüldüğü belirtildi.

Dini topluluklar arasında çatışmaların yaşandığı ülke sayısı 2007'de 91 iken, bu sayı 2017'de 57'ye düştü.

Raporda, kişiler ve sosyal grupların tacizlerinin, organize grupların şiddet eylemlerinin ve dini normlara dayalı düşmanlıkların genel olarak yükselişte olduğunun altı çizildi.

Dini baskı ve kısıtlamalar en fazla Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da

Raporda ele alınan 2 kategori ve alt kategorilerdeki baskı ve kısıtlamaların en yaygın Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkelerinde görüldüğüne işaret edildi.

Özellikle Orta Doğu'da, hükümetlerin belirli bir dine veya dini yoruma öncelik vermesi bakımından incelenen 20 ülkeden 19'unda bu yönde uygulamaların hakim olduğuna dikkat çekildi. Bu durumun tek istisnası Lübnan oldu.

Ayrıca Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkelerinde hükümetlerin dini gruplara yönelik baskı ve tacizleri de 10 yılda ortalama yüzde 72 arttı. Azınlık inançlarına yönelik baskılar bu kategoride öne çıkan baskı biçimi oldu.

Öte yandan Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da 2007-2017 yıllarında organize grupların dini gerekçelerle yürüttüğü şiddet eylemlerinde büyük artış olduğu görüldü. 2017'de 11 Orta Doğu ülkesinde ölüm ve yaralanmalara yol açan 50'den fazla terör olayı yaşandı.

Avrupa'daki çarpıcı değişim

Avrupa'nın ele alındığı raporda, 10 yılda din ve inanç özgürlüğünün kısıtlanması bakımından çarpıcı değişim yaşadığına işaret edildi.

Raporda söz konusu dönemde Avrupa ülkelerinde hükümetlerin dini etkinlikler üzerindeki kısıtlamalarının, ortalama 2 katına çıktığı, dini gruplara yönelik taciz ve baskıların ise ortalama yüzde 70 arttığı belirtildi.

Sahra Altı Afrika ülkelerinde de hükmetlerin belirli bir dini inanca verdiği öncelik ortalama yüzde 50 artarken, dini normların gerekçe gösterildiği şiddet olayları arttı.

Merkezi ABD'nin Washington kentinde bulunan düşünce kuruluşu Pew Araştırma Merkezi, küresel düzeyde din ve inanç özgürlüğü üzerindeki kısıtlamaları ele aldığı raporu, 2007 ve 2017 yılları arasında her yıl düzenli olarak yayımladı.

Rapordaki veriler, ABD Dışişleri Bakanlığı ve ABD Uluslararası Din Özgürlüğü Komisyonunun yayımladığı raporların yanı sıra Avrupa kurumları, Birleşmiş Milletler organları ile uluslararası sivil toplum kuruluşlarının yayınlarından derlendi.