Suriye'de iç savaşın üç yılı

ANKARA - Sultan Çoğalan/Ali Demir

Suriye'de üç yıl önce Dera kentindeki bir grup öğrencinin okul duvarına "Halk rejimin yıkılmasını istiyor" yazarak fitilini ateşlediği halk gösterileriyle başlayan ve iç savaşa dönüşen olaylar üçüncü yılını doldurdu.

Birleşmiş Milletler'in rakamlarına göre, üç yıldır çatışmaların yaşandığı Suriye'de 100 binden fazla kişi hayatını kaybetti. Yaklaşık 2,5 milyon Suriyeli komşu ülkelere sığındı. Çatışmalar nedeniyle yüzbinlerce kişi evlerini terk etmek zorunda kalırken, 9,3 milyon kişi insani yardıma muhtaç duruma düştü.

AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, üçüncü yılını geride bırakan iç savaşın ilk yılında yaşanan önemli olayların aylara göre kronolojisi şöyle:

MART

Dera kentinde olaylar 15 Mart 2011'de bir grup öğrencinin okul duvarına "Halk rejimin yıkılmasını istiyor" yazısıyla başladı. Yazıyı yazan öğrencilerin öğrenim gördüğü okulun müdürü, öğrencileri Suriye gizli servisi "Muhaberat"a şikayet etti ve kentte gerginlik başladı.

Suriye'nin başkenti Şam'ın tarihi çarşısı Hamidiye Çarşısı'nda bir grup, siyasi tutukluların serbest bırakılması için gösteri yaparak "hürriyet" sloganı attı, gruba güvenlik güçleri müdahale etti.

Gösterilerin artmasıyla beraber Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esed, 23 Mart'ta Dera Valisi'ni görevden aldı. Devlet Başkanı Esed'in Siyasi ve Basın Danışmanı Buseyna Şaban, 24 Mart'ta olayların başlaması üzerine yönetimin ciddi reform adımları atacağını, gösterilerdeki ölüm olaylarının araştırılacağını belirtti.

Muhalifler, 25 Mart'ta cuma namazı sonrası "Şeref Günü" adı altında gösteriler düzenledi. Beşşar Esed destekçileri 29 Mart'ta Şam'da düzenledikleri gösteride "Allah, Suriye, Beşşar, hepsi bu kadar" sloganı attı. Bu arada, Naci Utri başbakanlığındaki hükümet istifa etti. 

30 Mart'ta halka hitap eden Esed, olaylarla ilgili "halkın haklı taleplerinin olduğunu ama bunun yanında bir komployla karşı karşıya olduklarını" ifade etti.

NİSAN

Esed, 7 Nisan'da ülkede vatandaşlık hakkı bulunmayan 300 bin dolayındaki Kürde vatandaşlık verilmesini onayladı. Protesto gösterileri ülkenin her yanına yayılmaya başladı. Suriye yönetimi göstericilerin arasında "silahlı grupların" olduğunu ileri sürdü.

 19 Nisan'da ülkede 48 yıldır uygulanan "olağanüstü hal" Esed'in isteğiyle hazırlanan bir kararnameyle kaldırıldı. Ancak bu karar gösterilerin durmasına yetmedi.

Suriye ordusu 26 Nisan'da Dera'ya girdi. Ordunun devreye girmesiyle Suriye yönetimine uluslararası alanda baskılar artmaya başladı.

MAYIS

Avrupa Birliği ülkeleri, 10 Mayıs'ta "barışçıl gösteri yapanlara yönelik şiddet uygulandığı" gerekçesiyle bazı üst düzey yöneticilere yaptırım kararı aldı. Yaptırım listesinde Devlet Başkanı Esed'ın kardeşi ve Cumhuriyet Muhafız Birliği'nin başındaki Mahir Esed ve iki kuzeni de vardı.

11 Mayıs'ta Suriye merkezli İnsan Hakları Örgütü, ülkedeki olaylarda 750 kişinin öldüğünü belgelediklerini açıkladı.

Suriye'de yayımlanan El Vatan gazetesi 18 Mayıs'ta Esed'in güvenlik güçlerinin gösterilerde hata yaptığını ve binlerce polisin tekrar eğitileceğini söylediğini yazdı.

23 Mayıs'ta AB ülkeleri tarafından yaptırım uygulanacak Suriyeli yetkililere Beşşar Esed dahil edildi. Muhalifler, ordu mensuplarına saflarına katılmaları için çağrısı yaparak, "Vatanın Koruyucuları Cuması" düzenledi.

HAZİRAN

Suriyeli muhalifler, 1 Haziran'da Antalya'da üç günlük konferansı düzenledi. 6 Haziran'da Suriye yönetimi, ülkenin kuzeyinde bulunan Cısr Eş Şuğur kasabasında 120 polisin kurulan pusu sonucu öldürüldüğünü duyurdu. Enformasyon Bakanı Adnan Mahmud, bununla ilgili "şiddetli bir operasyonun" yapılacağı sinyallerini verdi.

9 Haziran'da Türkiye'ye gelen Suriyeli sayısının 1500'ü aştığı daha sonra da 15 bini geçtiği duyuruldu. BM, 15 Haziran'da, Suriye'de 1100 kişinin öldüğünü ve 10 bin kişinin gözaltına alındığını açıkladı. Esed, 20 Haziran'da halka seslendi ve "ulusal diyaloğun" başlayacağını söyledi.

TEMMUZ

ABD'nin Şam'daki Büyükelçisi 7 Temmuz'da Hama'ya gitti. Suriye, bu durumu "ABD'nin olaylarda parmağı olduğuna dair kanıt" olarak niteledi ve sert tepki gösterdi. 7 Temmuz'da Şam'daki ABD Büyükelçiliği, Esed yanlıları tarafından saldırıya uğradı. Elçilikteki ABD bayrağı indirildi.

BM Genel Sekreteri Ban Ki-mun, Esed'in operasyonları durdurduğunu söylediğini açıkladı. ABD Başkanı Barack Obama, 18 Temmuz'da Esed'i ilk kez istifaya çağırdı.

31 Temmuz'da, Ramazan arifesinde Suriye ordusu Hama kentinde operasyonlar başlattı. Bu operasyon bütün dünyada geniş yankı buldu.

AĞUSTOS

2 Ağustos'ta, üç gün içerisinde 150'ye yakın kişinin öldüğü haberleri yayıldı. ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton, 5 Ağustos'ta Suriye'de ölü sayısının 2000'i geçtiğini ifade etti. 8 Ağustos'ta BM Güvenlik Konseyi Suriye'yi kınadı. 

Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, 9 Ağustos'ta Şam'a gitti ve Beşşar Esed'le 6,5 saat görüşerek ülkedeki olayları masaya yatırdı. Bu tarihten sonra tanklar Hama'dan çekildi.

Suriye güvenlik güçlerinin 14 Ağustos'ta Lazkiye kentindeki Filistin mülteci kampına düzenlediği operasyonda, savaş gemilerinin bölgeyi topa tuttuğu iddia edildi. Esed, 21 Ağustos'ta Suriye televizyonuna verdiği demeçte "rejimin yıkılma tehlikesi yaşamadığını" söyledi.

Uluslararası Af Örgütü, 31 Ağustos'ta Suriye'de beş aylık dönemde 88 kişinin gözaltında öldüğünü duyurdu.

EYLÜL

Hama Başsavcısının, 1 Eylül'de "insanlık dışı suçlar işlendiği" gerekçesiyle istifa ettiğine dair görüntüleri yayınlandı.

2 Eylül'de, AB ülkeleri Suriye petrolüne ambargo uygulanması konusunda uzlaşmaya vardıklarını duyurdu. Suriye ordusu, 14 Eylül'de tekrar ülkenin kuzeybatısındaki bölgelere operasyon başlattı.

15 Eylül'de Suriye'de olaylarda ölenlerin sayısının 2600'ü bulduğu açıklandı. Dışişleri Bakanlığı, Türkiye'ye şimdiye kadar toplam 18 bin 199 Suriye vatandaşının giriş yaptığını, bunlardan 10 bin 646'sının geri döndüğünü belirterek, Türkiye'deki kamplarda bulunan Suriyeli sayısının 7553 olduğunu açıkladı.

Muhalifler, İstanbul'da "Suriye Ulusal Konseyi"ni kurduklarını açıkladı.

EKİM

3 Ekim'de İstanbul'da toplanan Suriyeli muhalif gruplar, uluslararası müdahaleye karşı çıktıklarını belirten bildiri yayımlayarak, Esed rejiminin "ayrım gözetmeksizin insan öldürmesini" bir an önce durduracak uluslararası eylem çağrısı yaptı.

4 Ekim'de Avrupa devletlerinin taslağını hazırladığı Suriye'yi kınayacak BM kararı, Rusya ve Çin tarafından veto edildi. 6 Ekim'de BM, olayların başladığı tarihten bu yana 2900'den fazla kişinin öldüğünü açıkladı.

 7 Ekim'de Rusya Devlet Başkanı Dimitry Medvedev, eğer reform yapamayacaklarsa Suriyeli liderlere istifa çağrısı yaptı ve ''Esed ya reform yapmalı, ya da istifa etmeli' dedi.

10 Ekim'de Londra merkezli aktivist örgüt Suriye İnsan Hakları Gözlem Merkezi, aralarında ordudan kaçanlarla Suriye ordusu askerlerinin de bulunduğu taraflar arasında çıkan silahlı çatışmalarda 31 kişinin öldüğünü duyurdu.

Arap Birliği dışişleri bakanları, 14 Ekim'de Suriye'de durumu tartışmak amacıyla acil toplanma kararı aldıklarını açıkladı.

KASIM

1 Kasım'da Libya'nın başkenti Trablus'u ziyaretinde NATO Genel Sekreteri Anders Fogh Rasmussen, Suriye'ye karşı askeri bir harekatın söz konusu olmadığını belirtti.

Arap Birliği'nin 2 Kasım'da şiddetin bitmesi için önerdiği bazı önlemler Suriye hükümeti tarafından kabul edildi. Buna göre, sokaklardan tanklar ve zırhlı araçlar çekilecek, mahkumlar serbest bırakılacak ve Arap Birliği ile medyanın mevcut durumu gözlemlemesine izin verilecekti.

Arap Birliği, 12 Kasım'da Suriye'ye yönetim karşıtı gösterileri şiddetle bastırmayı sonlandırması ve Arap barış planını yürürlüğe koyması için üç gün verdi. 

Baas Partisi'nin Şam'daki binasına 20 Kasım'da roketatarlı saldırı düzenlendi. Saldırıyı Özgür Suriye Ordusu üstlendi.

ARALIK

Rusya, 1 Aralık'ta Suriye’ye aralarında gemisavar füzelerinin de olduğu silah sevkiyatını tamamladı. Suriye, 5 Aralık'ta, Arap Birliği'nin barış planını bir takım şartlarla kabul ettiğini ilan etti. Birliğe gönderdiği bir mektupla Suriye, dışarıdan müdahaleleri reddetti.

Esed, 7 Aralık'ta, Amerikan ABC televizyonuna verdiği mülakatta, sadece "çıldırmış" bir liderin kendi halkını öldürebileceğini söyleyerek, barışçıl protestocuları öldürmek için askerlerine emir verdiği iddialarını reddetti. 

Esed'e bağlı silahlı birlik, Tıp Fakültesi'ni basıp öğrencileri gözaltına aldı. Hums başta olmak üzere birçok kentte 29 sivil hayatını kaybetti, Şam'da muhalifler gösteri yaptı.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, 14 Aralıkta Batılı ülkelerin Beşşar Esed'e karşı tutumunu 'ahlak dışı' olarak niteledi ve muhaliflerin kınanmasını istedi.

17 Aralık'ta Katar'ın başkenti Doha'da toplanan Arap Birliği'ne üye beş ülke, Suriye lideri Esed'in barış planını imzalamaması durumunda BM Güvenlik Konseyi'nin devreye girmesini talep etme kararı aldı.

Suriye’nin barış planının yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini tespit etmek amacıyla görev yapacak Arap Birliği’nin 50 kişilik ilk gözlemci ekibi 27 Aralık'ta Şam’a vardı.

Suriye'deki iç savaşın 2. yılı

Suriye'de üç yılını geride bırakan iç savaşın ikinci yılı olan 2012'de, Türkiye açısından en önemli gelişme haziranda Suriye'nin Türk askeri uçağını Hatay'ın güneybatısında deniz üzerinde düşürmesi oldu.

ABD Başkanı Barack Obama, olayların ikinci yılının başında, Suriye'deki kriz konusunda ''basit bir çözümün'' olmadığını söyleyerek, ABD'nin tek taraflı askeri müdahalede bulunmayacağını belirtti.

Yine bu yıl içinde Suriye'deki olayları izlemek üzere Halep'te bulunan Anadolu Ajansı (AA) ekibinden foto muhabiri Sinan Gül, çatışmalar sırasında yaralandı. 

AA muhabirinin derlediği bilgiye göre, üç yılını geride bırakan iç savaşın ikinci yılında olayların kronolojik gelişimi şu şekilde oldu:

OCAK 

Suriye Devrimi Koordinasyon Birliği, 3 Ocak'ta rejimin operasyonları sonucu Şam kırsalı, Hums ve İdlib’te 24 kişinin öldürüldüğünü açıkladı. Şam'da 5 Ocak'ta açıklama yapan Suriye Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Cihad Makdisi, ABD’nin Suriye’deki şiddet olaylarını kışkırtmak ve yeniden alevlendirmek istediğini söyledi.

Arap Birliği, 11 Ocak'ta Suriye’nin Lazkiye şehrinde 11 gözlemcinin yaralanmasıyla sonuçlanan saldırının ardından ülkeye daha fazla gözlemci gönderme planını askıya aldı. Özgür Suriye Ordusu, 17 Ocak'ta BM Güvenlik Konseyi’ne çağrıda bulunarak Beşşar Esed rejimine karşı Suriye’yi güç kullanımını içeren yedinci madde kapsamında bir kararın çıkarılmasını istedi.

Suriye Dışişleri Bakanı Velid Muallim, 24 Ocak'ta Beşşar Esed’in daha önce vaat ettiği demokratik reformlar çerçevesinde yeni bir anayasa hazırlandığını ve bunun birkaç hafta içerisinde halkın oyuna sunulacağını belirtti.

ŞUBAT

Suriye'de 4 Şubat'ta Mevlit Kandili gecesi Humus kentine havadan ve karadan düzenlenen saldırılarda 337 kişi öldü, 1300 kişi yaralandı. BM Güvenlik Konseyi, Suriye'de insan hakları ihlallerini kınayan ve şiddetin derhal sona erdirilmesi çağrısı yapan karar tasarısını, Rusya ve Çin'in vetosu nedeniyle kabul etmedi. 

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, 7 Şubat'ta Suriye lideri Beşşar Esed'le görüşmek üzere gittiği Şam'da Esed yanlısı büyük bir kalabalık tarafından karşılandı.

BM'nin eski Genel Sekreteri Kofi Annan, 24 Şubat'ta şiddetin durdurulması ve diyalog yoluyla soruna çözüm bulunması amacıyla ilgili tüm taraflarla geniş istişarelerde bulunmak üzere BM ve Arap Birliği'nin Suriye Özel Temsilcisi olarak atandı. 

AB dışişleri bakanları, 27 Şubat'ta Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esed'e istifa çağrısı yaparak, Şam yönetimine yaptırımları ağırlaştırdı. AB, yedi bakana daha vize yasağı getirdi ve mal varlıklarını dondurdu. 

 MART

 ABD Başkanı Barack Obama, 6 Mart'ta Suriye'deki kriz konusunda ''basit bir çözümün'' olmadığını söyledi. Obama, Suriye'deki şiddetten ''üzüntü duyduğunu'' ancak ABD'nin tek taraflı askeri müdahalede bulunmayacağını belirtti. 

BM ve Arap Birliği Suriye Özel Temsilcisi Kofi Annan, 10 Mart'ta Suriye Devlet Başkanı Esed ile yaptığı görüşmenin ve Katar temaslarının ardından 12 Mart'ta Türkiye'ye geldi. 

Belgesel çekmek için yaklaşık bir hafta önce Suriye'ye giden ''Gerçek Hayat'' dergisi Ortadoğu temsilcisi Adem Özköse ve kameraman Hamit Coşkun'dan 13 Mart itibariyle dört gündür haber alınamadığı bildirildi. İki Türk gazetecinin rehberi Suriyeli Bahaddin Şerm, 29 Mart'ta yaptığı açıklamayla Özköse ve Hamit Coşkun ile tutuklu kaldıklarını ve gazetecilerin durumunun iyi olduğunu duyurdu. 

 BM ve Arap Birliği Suriye Özel Temsilcisi Kofi Annan'ın sözcüsü Ahmed Fevzi, 19 Mart'ta Annan'ın isteğiyle ülkedeki şiddetin sona ermesi için yetkililerle görüşmek üzere BM uzmanlarından oluşan uluslararası ekibin Suriye'ye ulaştığını duyurdu. Suriye'de düzenlenen muhalefet gösterileri birinci yılını doldururken, olaylarda hayatını kaybedenlerin sayısının 795'i çocuk olmak üzere 11 bin 147 olduğu bildirildi. 

Türkiye, 26 Mart'ta Şam Büyükelçiliği'nin bütün faaliyetlerini askıya aldı. Suriye, 27 Mart'ta BM ve Arap Birliği Suriye Özel Temsilcisi Kofi Annan'ın ülkedeki kanlı çatışmaları sona erdirmek amacıyla hazırlanan altı maddelik planını kabul ettiğini duyurdu.

NİSAN

Suriye hükümeti, 2 Nisan'da Kofi Annan'a 10 Nisan'a kadar askerlerini yerleşim yerlerinden çekmeye söz verdi. BM Güvenlik Konseyi, 5 Nisan'da Suriye'den verdiği taahhüdü acil ve görünür biçimde yerine getirerek, 10 Nisan'a kadar şehir ve kasabalarda asker ve ağır silah kullanımını durdurmasını istedi. 

BM ve Arap Birliği Suriye Özel Temsilcisi Annan, 10 Nisan'da temaslarda bulunmak üzere Hatay'a geldi ve Suriyelilerin bulunduğu kamplarda inceleme yaptı. Annan, Başbakan Yardımcısı Beşir Atalay ile görüşmesinin ardından düzenlenen basın toplantısında, Suriye yönetimine en geç 12 Nisan saat 06:00'ya kadar şiddeti ön koşulsuz durdurma çağrısı yaptı.

Annan, 11 Nisan'da BM'de yaptığı açıklamada, Suriye'nin ertesi sabah 06:00'da tüm askeri faaliyetini durduracağı konusunda kendisini bilgilendirdiğini söyledi. 12 Nisan'da Annan'ın planına göre Suriye yönetimine verilen süre doldu. Sıcak bölgelerde çatışma ve operasyonlar durdu. 

BM Güvenlik Konseyi, 14 Nisan'da Suriye'deki ateşkese uyulmasını denetlemek üzere ülkeye ilk etapta 30 kişilik silahsız bir BM askeri gözlemci misyonu gönderilmesine ilişkin karar tasarısını oybirliğiyle kabul etti. Suriye devlet televizyonu, 19 Nisan'da Suriye ile BM arasında ateşkes protokolünün ön anlaşmasının imzalandığını duyurdu. 

MAYIS

6 Mayıs'ta Suriye'de yarım asırdan sonra ilk "çok partili" seçim için oy verme işlemi başladı.

7 Mayıs'ta Suriye'de kaybolan Türk gazeteciler Adem Özköse ve Hamit Coşkun, Şam'da İHH İnsani Yardım Vakfı Başkanı Bülent Yıldırım ile görüştü. 12 Mayıs'ta gazeteciler Adem Özköse ile Hamit Coşkun, iki ay sonra özgürlüklerine kavuştu. Tahran'a götürülen Türk gazeteciler, Başbakanlığa ait uçakla 13 Mayıs'ta İstanbul'a döndü.

Muhalif kaynaklara ait ''Suriye Devrim Şehitleri Veritabanı''na göre, 24 Mayıs'ta Suriye'de muhalif gösteriler 434. gününü doldururken, Esed yönetiminin askeri operasyonlarında ölü sayısı 1066'sı çocuk olmak üzere 15 bini aştı. Suriye'ye 29 Mayıs'ta giden BM ve Arap Birliği Suriye Özel Temsilcisi Annan, Devlet Başkanı Beşşar Esed tarafından kabul edildi.

HAZİRAN

Esed, 3 Haziran'da parlamento açılışında, ülkesinin ''gerçek bir savaş ve yok etme planı'' ile karşı karşıya olduğunu belirterek, dış güçleri suçladı. Suriye Genel Devrim Konseyi, 6 Haziran'da Hama'da güvenlik güçlerince düzenlenen operasyonlarda kadın ve çocukların da aralarında bulunduğu 130 kişinin öldüğünü bildirdi. 

Suriye, 22 Haziran'da Türk askeri uçağını Hatay'ın güneybatısında deniz üzerinde düşürdü. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Hatay'ın güneybatısında düşen askeri uçakla ilgili Suriye'nin özür dilediği iddialarına ilişkin ''Bende böyle kesin bir bilgi yok'' dedi. 

23 Haziran'da Suriye tarafından düşürülen askeri uçağın pilotlarının Hava Pilot Yüzbaşı Gökhan Ertan ve Hava Pilot Teğmen Hasan Hüseyin Aksoy olduğu bildirildi. 

Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, 24 Haziran'da Türk askeri uçağının uluslararası hava sahasında vurulduğunu söyledi. Türkiye, düşürülen askeri uçağa ilişkin Suriye'ye diplomatik nota verdi. ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton, Türk askeri uçağının Suriye tarafından düşürülmesiyle ilgili, ''ABD, bu küstah ve kabul edilemez eylemi mümkün olan en güçlü şekilde kınamaktadır'' dedi. 

Suriye Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Cihad Makdisi, 25 Haziran'da Türk uçağının uluslararası hava sahasında düşürüldüğü iddialarını reddederek, uçağın Suriye karasularına düşürüldüğünü savundu. Ankara'nın talebiyle 26 Haziran'da Suriye'nin silahsız Türk askeri uçağını düşürmesine verilecek cevabı belirlemek için toplanan NATO üyeleri, Türkiye'yle tam dayanışma içinde oldukları mesajını verdi. 

BM Güvenlik Konseyi daimi üyesi 5 ve Arap Birliği'nden 3 ülke ile Türkiye'nin dışişleri bakanları 30 Haziran'da İsviçre'nin Cenevre kentinde Suriye konusunu ele almak üzere bir araya geldi.

TEMMUZ

Genelkurmay Başkanlığı, 4 Temmuz'da Suriye tarafından düşürülen askeri uçağın pilotlarının naaşlarının denizin dibinde bulunduğunu, gemiye alınma çalışmalarının devam ettiğini bildirdi. Genelkurmay Başkanlığı, 5 Temmuz'da Suriye'nin düşürdüğü askeri uçakta şehit olan pilotların naaşlarının denizden çıkarılarak Malatya'ya intikal ettirildiğini bildirdi.

Doğu Akdeniz'de uluslararası hava sahasında, Suriye tarafından düşürülen Türk askeri uçağının şehit olan pilotları Hava Pilot Yüzbaşı Gökhan Ertan ve Hava Pilot Teğmen Hasan Hüseyin Aksoy için 6 Temmuz'da Malatya 7. Ana Jet Üs Komutanlığı'nda askeri tören düzenlendi. 

Suriye'nin başkenti Şam'da Ulusal Güvenlik Kurulu'na yönelik 18 Temmuz'da düzenlenen intihar saldırısında Devlet Başkanı Beşşar Esed'in özel temsilcisi Hasan Türkmani, Savunma Bakanı Davud Racha ve Genelkurmay Başkan Yardımcısı Asıf Şevket öldü. Saldırıyı, Özgür Suriye Ordusu üstlendi. 

Suriye'deki olayları izlemek üzere Halep'te bulunan Anadolu Ajansı (AA) ekibinden fotomuhabiri Sinan Gül, 30 Temmuz'daki çatışmalar sırasında yaralandı. Suriye'deki olayları izlerken Halep'te yaralanan AA fotomuhabiri Gül, Türkiye'ye getirildi. 

AĞUSTOS

BM ve Arap Birliği Suriye Özel Temsilcisi Kofi Annan, 2 Ağustos'ta görevinden istifa etti. BM Genel Kurulu, 3 Ağustos'ta Suudi Arabistan tarafından hazırlanan ve Türkiye'nin de aralarında bulunduğu bazı ülkeler tarafından kurul üyelerine dağıtılan Esed'i istifaya çağıran Suriye karar tasarısını kabul etti. 

Suriye Başbakanı Riyad Hicab 6 Ağustos'ta görevinden alındı. Maliye Bakanı Muhammed el-Cleylati de ülkeyi terk ederken tutuklandı. Cezayir asıllı El-Ahdar El-İbrahimi, 17 Ağustos'ta BM ve Arap Birliği Suriye Özel Temsilcisi oldu. 

18 Ağustos'ta Suriye Devrimi Mütevelli Heyeti resmen kuruldu. Irak'ın El-Hurra televizyonu adına görev yapan Türk kameraman Cüneyt Ünal, 20 Ağustos'ta Suriye'de kaçırıldı. 

EYLÜL

BM Mülteciler Yüksek Komiserliği Özel Temsilcisi Angelina Jolie, 13 Eylül'de Türkiye'ye sığınan Suriyelilerin bulunduğu kampları ziyaret etmek amacıyla Gaziantep'e geldi. BM ve Arap Birliği Suriye Özel Temsilcisi El-Ahdar El-İbrahimi 18 Eylül'de Hatay'a geldi. 

EKİM

BM Mülteciler Yüksek Komiserliği, 8 Ekim'de Suriye'deki şiddet olaylarından kaçarak Mısır'a gelen sığınmacı sayısının 40 bini aştığının tahmin edildiğini açıkladı. Suriye Devrim Şehitleri Veritabanı, 9 Ekim'de yaptığı açıklamada, Esed rejiminin askeri operasyonlarında hayatını kaybedenlerin sayısının 35 bini aştığını bildirdi. 

AB dışişleri bakanları, 15 Ekim'de Suriye'ye ilave yaptırımlar kapsamında, daha önce mal varlıkları dondurulan Suriye Arap Havayolları'na ait uçakların AB havalimanlarını kullanmasını yasakladı. 

BM ve Arap Birliği Suriye Özel Temsilcisi El-Ahdar El-İbrahimi, 16 Ekim'de Tahran ziyaretinde Suriye'de Kurban Bayramı süresince ateşkes çağrısında bulundu. Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, Suriye'de çatışan taraflara Türkiye adına Kurban Bayramı boyunca, mümkünse daha uzun süreli ateşkes çağrısı yaptığını açıkladı. 

Suriye ordusu, 25 Ekim'de  askeri operasyonların bayram boyunca geçici olarak durdurulacağını duyurdu. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Ban Ki-mun, Suriye'de Kurban Bayramı boyunca geçici ateşkes ilan edilmesini memnuniyetle karşıladığını açıkladı. 

KASIM

Beşşar Esed rejiminden 5 Kasım'da ayrılarak, muhaliflerin safına geçen Suriye'nin eski Başbakanı Riyad Hicab, Ankara'da Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu ile görüştü. Suriye Ulusal Konseyi (SUK) Başkanlığı'na 9 Kasım'da George Sabra seçildi. Katar'ın başkenti Doha'da 11 Kasım'da toplanan Suriye muhalefeti, ''Suriye Ulusal Koalisyonu'' adlı yeni bir çatı örgüt kurulması üzerinde anlaşmaya vardı. Suriye Ulusal Koalisyonu başkanlığına Muaz el-Hatib seçildi.

Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, 15 Kasım'da ''Türkiye'nin, Suriye halkının tek meşru temsilcisi olarak Suriye Ulusal Koalisyonu'nu tanıdığını'' söyledi. 

AB, 19 Kasım'da Suriye Muhalif ve Devrimci Güçler Ulusal Koalisyonu'nu (SMDK) Suriye halkının meşru temsilcisi olarak tanıdı.

NATO Genel Sekreteri Anders Fogh Rasmussen, 21 Kasım'da Türkiye-Suriye sınırına yerleştirilmek amacıyla Türk hükümetinden Patriot füzesi talebi aldıklarını açıkladı. AB, 29 Kasım'da halkına şiddet uygulayan Suriye rejimine uyguladığı yaptırımları uzattı.

ARALIK 

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Ban Ki-mun, 5 Aralık'ta Suriye'deki iç savaşı sona erdirebilmek amacıyla Beşşar Esed'ın bir başka ülkeye sığınması ile ilgili hiçbir anlaşmayı desteklemeyeceğinin işaretini verdi. 

BM Genel Sekreteri Ban Ki-mun, 6 Aralık'ta Suriye'deki kimyasal silahlara ilişkin, Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü Genel Direktörü Büyükelçi Ahmet Üzümcü ile telefonda görüştü. 

AB dışişleri bakanları, 10 Aralık'taki açıklamalarında, Suriye Muhalif ve Devrimci Güçler Ulusal Koalisyonu'nu ''Suriye halkının meşru temsilcisi'' olarak tanıdı. Türkiye'nin, Suriye'den gelebilecek olası bir saldırı tehdidine karşı NATO'dan talep ettiği ve Almanya'da kabinenin gönderilmesini onayladığı Patriot hava savunma sistemlerinin, 2013'ün ilk günlerinde Türkiye'ye getirileceği belirtildi.

ABD yönetimi, 11 Aralık'ta Suriye'de Şam yönetimine karşı mücadele veren "Nusra Cephesi" adlı direniş grubunu "yabancı terör örgütleri listesi"ne aldı. ABD yönetiminin, Suriyeli muhalifleri Suriye halkının "tek meşru temsilcisi" olarak tanımaya hazırlandığı belirtildi. 

Suriye'nin başkenti Şam'da 12 Aralık'ta İçişleri Bakanlığı önünde bomba yüklü araçla gerçekleştirilen saldırıda 7 kişinin öldüğü, 41 kişinin yaralandığı bildirildi. ABD, 13 Aralık'ta Suriye'deki krizden etkilenen halka 14 milyon dolarlık ilave insani yardım paketi açıkladı. 

Birleşmiş Milletler (BM) Mülteciler Yüksek Komiseri Antonio Guterres, 16 Aralık'ta Suriyeli sığınmacıların sayısının gelecek yılın ilk yarısında 1,1 milyona ulaşacağını tahmin ettiklerini açıkladı. BM Filistinli Mültecilere Yardım Kuruluşu 19 Aralık'ta Filistinli mültecilerin kaldığı Suriye'nin başkenti Şam'daki Yermuk mülteci kampından ''yaklaşık 100 bin kişinin kaçtığı'' tahmininde bulundu. 

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, 21 Aralık'ta Rusya'nın Suriye krizinde tek çözüm yolunun Cenevre mutabakatı olduğunu yönündeki görüşünü yineledi. Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), Türkiye'de 144 bin 755 Suriye vatandaşı bulunduğunu bildirdi. 

Birleşmiş Milletler (BM) ve Arap Birliği Suriye Özel Temsilcisi El-Ahdar el-İbrahimi, 24 Aralık'ta Esed ile görüştü. 

Suriye'nin başkenti Şam'da, 29 Aralık'ta muhalif "Şam Kuvvetleri"nin Esed'in sarayı olarak bilinen ''Halk Sarayı''na roketlerle saldırdığı bildirildi. 

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Şanlıurfa’daki mülteci kamplarını ziyaret etti. Erdoğan, Türkiye’deki mülteci sayısının 230 bine ulaştığını belirtti.

İç savaşın 3. yılı

Suriye'de iç savaşın üçüncü yılı olan 2013'ün en önemli olayı, Suriye'yi dış müdahale noktasına getiren ve yaklaşık 1300 kişinin ölümüne, yüzlerce kişinin de yaralanmasına neden olan Esed güçlerinin Şam'ın Doğu Guta Banliyösü'ne 21 Ağustos'ta düzenlediği kimyasal saldırıydı.

Anadolu Ajansı'nın (AA) ulaştığı Suriye'deki kimyasal saldırıda görev alan Suriye ordu birliklerinin detaylı listesine göre, saldırı Şam’ın 35 kilometre kuzeyinde bulunan Kuteyfe’deki 155'inci Füze Tugayı ile Kasyun Dağı'ndaki 4'üncü Zırhlı Tümen'e bağlı birliklerden 15-20 civarında kimyasal başlık taşıyan füze-roketle yapılmıştı.

Türkiye Foto Muhabirleri Derneği (TFMD), 17 Aralık'ta Milliyet gazetesi fotomuhabiri Bünyamin Aygün'ün Suriye'de kaçırıldığını açıklamıştı.

AA muhabirinin derlediği bilgiye göre, üç yılını geride bırakan iç savaşın üçüncü yılında olayların kronolojik gelişimi şöyleydi:

OCAK

Suriye İnsan Hakları Örgütü (SNHR) 2 Ocak'ta, Beşşar Esed'e bağlı ordu birliklerinin çeşitli kentlerde muhaliflere karşı düzenledikleri operasyonlarda 102 kişinin öldüğünü duyurdu. Esed, 6 Ocak'ta ülkedeki çatışmanın yönetimle muhalifler arasında değil, vatan hainleri ile halk arasında olduğunu söyledi. AB, Esed'e görevini bırakma çağrısında bulundu. 

9 Ocak'ta, daha önce kaçırılan İranlı 48 kişi Şam'ın Duma Bölgesi'nden serbest bırakıldı. Bunun karşılığında Suriye yönetimince alıkonulan, aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu 2130 kişi otobüslerle nakledilmeye başlandı. 

 Rusya, Suriye krizine Cenevre Mutabakatı ve Beşar Esed'in son önerileri çerçevesinde çözüm arayışlarının devam edeceğini umduğunu açıkladı. 

 Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), 11 Ocak itibarıyla Türkiye'de 153 bin 324 Suriye vatandaşı bulunduğunu bildirdi. Suriye'nin kuzeydoğunda yer alan Haseke kentine bağlı Hul ilçesine düzenlenen hava saldırısında 50'den fazla sivilin öldüğü iddia edildi. 

Birleşmiş Milletler (BM) ve Arap Birliği Suriye Özel Temsilcisi El Ahdar el-İbrahimi, Suriye meselesini görüşmek üzere Rus ve ABD'li yetkililer ile Cenevre'de bir araya geldi. 

Arap Birliği dışişleri bakanları, 13 Ocak'ta, Lübnan hükümetinin çağrısı üzerine Mısır'ın başkenti Kahire'de  Suriye krizi ve krizin komşu ülkelere yansımaları ile bu ülkelerde bulunan Suriyeli sığınmacıların durumlarının görüşmek üzere olağanüstü toplandı. 

15 Ocak'ta, Suriye'de Halep Üniversitesi'ne düzenlenen hava saldırısında ilk belirlemelere göre 46 kişinin öldüğü bildirildi. 16 Ocak'ta, Suriye'nin kuzeyindeki Halep Üniversitesi'ne düzenlenen hava saldırısında ölü sayısının 87'ye yükseldiği bildirildi. 

Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) Beyrut Sözcüsü Dana Süleyman, ''Önümüzdeki 6 ay içinde Lübnan'daki Suriyeli sığınmacıların sayısının 300 bine ulaşmasını bekliyoruz'' dedi. 

Ceylanpınar Kaymakamı İbrahim Çenet, 24 Ocak'ta, Ceylanpınar Devlet Hastanesi'nde 22 günde 1800 Suriyeli ve 11 bin Türk vatandaşına acil servis hizmeti verildiğini bildirdi. Kahramanmaraş'a getirilen Patriot hava savunma sisteminin montaj ve yerleştirme işlemi devam etti. 

29 Ocak'ta, Suriye'nin kuzeyinde yer alan Halep'in Bustan'ul Kasir bölgesinde elleri arkadan bağlı olarak idam edilen 80 kişinin cesedine ulaşıldığı belirtildi. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK), Suriye'deki çatışmalardan kaçıp komşu ülkelere giden sığınmacıların sayısının 700 bini aştığını açıkladı

ŞUBAT

Suriye Devlet Başkanı Esed, 4 Şubat'ta İsrail'i, 'ülkesini istikrarsızlaştırmaya çalışmakla' suçladı, Suriye ordusunun kendisine yönelik saldırılara karşılık verebilecek güçte olduğunu söyledi.

Hatay'ın Reyhanlı ilçesindeki Cilvegözü Sınır Kapısı'nda, 11 Şubat'ta park halindeki bir takside meydana gelen patlama sonucu 13 kişi hayatını kaybetti. 

BM bünyesindeki Bağımsız Uluslararası Soruşturma Komisyonu, 18 Şubat'ta Suriye’de Esed yönetiminin ve muhaliflerin savaş suçu işlediğini duyurdu. Suriyeli muhalifler, 19 Şubat'ta ülkenin kuzeyindeki Halep'e bağlı Cebel Bedru'ya isabet eden Scud füzesi nedeniyle en az 47 kişinin hayatını kaybettiğini bildirdi.

Başkent Şam'da 21 Şubat'ta bomba yüklü bir araç Baas Partisi'nin binası yakınında infilak etmesi sonucu en az 53 kişi öldü.

MART

ABD'nin 1 Mart'ta Suriyeli muhaliflere askeri malzeme göndereceğini açıklamasının ardından AB ülkeleri silah ambargosu kurallarını hafifletti.

BM Mülteciler Yüksek Komiserliği, 6 Mart'ta çatışmalar nedeniyle Suriye'yi terk edenlerin sayısının toplamda 1 milyonu aştığını bildirdi.

 Arap Birliği, 7 Mart'ta Suriye’nin üyeliğini SMDK’ya vereceğini duyurdu ve üye ülkelerin rejim karşıtlarına silah yardımı yapmasına izin verdi. Cumhuriyet Halk Partisi'nden bir heyet Beşşar Esed'le görüştü. 

Fransa Dışişleri Bakanı Laurent Fabius, 12 Mart'ta AB'nin Suriye'ye yönelik silah ambargosunu kaldırmayı gündemine almasını istedi. Birleşmiş Milletler Uluslararası Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF), hem ülke içindeki hem de ülke dışındaki sığınmacı çocuk neslinin tamamen kaybolma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu açıkladı.

Rusya, 19 Mart'ta silahlı muhaliflerin kimyasal silah kullandığını iddia etti. BM Genel Sekreteri Ban Ki-mun, 21 Mart'ta kimyasal silah iddialarının soruşturulacağını söyledi.

NİSAN

8 Nisan'da başkent Şam'da bombalı araçla düzenlenen saldırıda en az 15 kişi öldü. Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esed, 16 Nisan'da dördüncü kez genel af ilan etti. Halep'teki tarihi Emevi Camii 25 Nisan'da bombalandı.

Suriye İçişleri Bakanlığı yakınlarında 30 Nisan'da düzenlenen bombalı saldırıda 13 kişi öldü.

MAYIS

Lübnan'daki Hizbullah'ın lideri Hasan Nasrallah, 1 Mayıs'ta Suriye rejimine desteğini açıkladı. 

3 Mayıs'ta Suriye rejim güçleri, sahil şeridindeki Sünnilerin yaşadığı Banyas ve Beyda köylerinde çoğunluğu kadın ve çocuk en az 150 kişiyi öldürdü. 

Hatay'ın Suriye sınırındaki ilçesi Reyhanlı'da 11 Mayıs'ta bombalı araçla düzenlen saldırıda 52 kişi öldü. Ankara, olayla ilgili Suriye rejimini suçladı.

17 Mayıs'ta Washington'u ziyaret eden Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Beyaz Saray'da Başkan Obama ile Suriye krizini görüştü.

Türkiye, 21 Mayıs'ta güvenlik gerekçesiyle Hatay'daki Yayladağı Sınır Kapısı'nı geçici olarak kapattı. 25 Mayıs'ta Suriye yönetiminin, ABD ve Rusya'nın girişimiyle planlanan İkinci Cenevre Konferansı'na katılacağı bildirildi.

AB ülkeleri, 28 Mayıs'ta Suriye'ye iki yıldır uyguladıkları silah ambargosuna son verip muhaliflere askeri yardımın önünü açtı.

HAZİRAN

Suriye'nin başkenti Şam'da 11 Haziran'da meydana gelen intihar saldırılarında en az 14 kişi öldü, çok sayıda kişi yaralandı. 

ABD, 14 Haziran'da Suriye rejimi tarafından muhaliflere karşı kimyasal silah kullanıldığının tespit edilmesinin ardından Suriyeli muhaliflere desteğini artıracağını açıkladı.

Muhalifler, 28 Haziran'da Suriye'nin Lübnan sınırındaki Rastan kentine havadan ve karadan bomba atıldığını, olaylar sırasında 20 kişinin öldüğünü bildirdi.

TEMMUZ

El Kaide ile bağlantılı bir grup, 12 Temmuz'da Esed rejimine karşı savaşan Özgür Suriye Ordusu komutanlarından Kemal Hamami'yi öldürdü.

Silahlı muhalifler, 24 Temmuz'da ülkenin kuzeyindeki stratejik öneme sahip Halep kentinin batı bölgelerini kontrol altına aldı.

AĞUSTOS

Suriye Genel Devrim Konseyi, 21 Ağustos'ta Esed güçlerinin Şam'ın Doğu Guta banliyösüne düzenlediği kimyasal saldırıda 430 kişinin öldüğünü, yüzlerce kişinin yaralandığını iddia etti.

Suriye Muhalif ve Devrimci Güçler Ulusal Koalisyonu (SMDK), Beşşar Esed güçlerinin Şam'ın Doğu Guta bölgesine düzenlediği ve kimyasal silahların kullanıldığı iddia edilen saldırıda, ölü sayısını 1100 kişi olarak açıkladı. Suriye Ulusal Konseyi Başkanı George Sabra, kimyasal silah saldırısında 1300 kişinin öldüğünü duyurdu.

BM, 22 Ağustos'ta Şam'daki saldırıya ilişkin iddiaların incelenebilmesi amacıyla bölgeye giriş ve araştırma için Suriye hükümetinden resmi olarak izin istedi.

SMDK, 23 Ağustos'ta Esed güçlerinin Şam'ın Doğu Guta bölgesine yönelik kimyasal silah saldırısını uluslararası arenaya taşıma planının ilk adımı olarak, saldırıyla ilgili hazırlanan ayrıntılı bir raporu Arap Birliği'ne sundu. 

BM, Suriye'den kaçan çocuk sığınmacı sayısının 1 milyonu geçtiğini ve bunun çatışmanın derinleştiğinin önemli bir göstergesi olduğunu bildirdi.

25 Ağustos'ta Suriye yönetiminin BM heyetine Şam'da kimyasal silah saldırısı düzenlenen bölgede inceleme izni verdiği bildirildi.

26 Ağustos'ta Suriye'deki BM heyetinin Muaddamiyet eş Şam bölgesinde sağlık ekipleri ve kimyasal gazdan etkilenenlerle görüşmeye başladığı bildirildi.

Fransa Cumhurbaşkanı François Hollande, Fransa'nın ABD ile Esed rejimine askeri müdahaleye hazır olduğunu bildirdi.

Suriye'nin BM Daimi Temsilcisi Beşar Caferi, 28 Ağustos'ta muhaliflerin 22, 24 ve 25 Ağustos'ta Suriye askerlerine karşı sarin gazı kullandığını iddia ederek, BM'den konunun incelenmesini istedi.

Suriye ordusunun Şam'ın Doğu Guta bölgesine düzenlediği kimyasal silah saldırısı ve Suriye'ye düzenlenmesi muhtemel askeri müdahalenin gündeme gelmesiyle Suriye'den kaçışlar arttı. Rusya'nın, 29 Ağustos'ta BM Güvenlik Konseyi'nin daimi üyelerini acil toplantıya çağırdığı bildirildi.

ABD Başkanı Barack Obama, 30 Ağustos'ta Suriye rejiminin kimyasal silah kullanımına yönelik uygun yanıta dair henüz son kararı vermediklerini ama "sınırlı eylemi" değerlendirdiklerini söyledi.

AA'nın ulaştığı Suriye'deki kimyasal saldırıda görev alan Suriye ordu birliklerinin detaylı listesine göre, saldırı Şam’ın 35 kilometre kuzeyindeki Kuteyfe’deki 155'inci Füze Tugayı ile Kasyun Dağı'ndaki 4'üncü Zırhlı Tümen'e bağlı birliklerden 15-20 civarında kimyasal başlık taşıyan füze-roketle yapıldı. 

Suriye'de, doğrudan rejim güçleri tarafından yapılan kimyasal saldırının 21 Ağustos saat 02:45 sularında düzenlendiği Doğu ve Batı Guta’daki Zamelka, Duma-Harasta arasındaki mıntıka ve ve farklı yerleşim birimlerinin hedef alındığı öğrenildi.

ABD Başkanı Obama, 31 Ağustos'ta Suriye'ye yönelik askeri harekat konusunda Kongre'den yetki talep etmeye karar verdiğini söyledi. Suriye'deki kimyasal saldırı iddialarını araştıran Birleşmiş Milletler (BM) heyeti Şam'dan ayrıldı.

EYLÜL

Suriye'ye yönelik askeri operasyon öngören tasarı, 5 Eylül'de Amerikan Kongresi’nin üst kanadı olan Senato’nun Dış İlişkiler Komitesi’nde onaylandı.

EKİM

BM Genel Sekreteri Ban, 8 Ekim'de Suriye'deki kimyasal silahların imhasına ilişkin raporunu BMGK'ya sundu. Kimyasal silahların imhasını 100 kişilik uzman ekibin yapacağı açıklandı.

16 Ekim'de rejime bağlı güçlerin Dera'nın Atman beldesine ağır silahlarla düzenlediği saldırıda 24 kişi öldü, 170 kişi yaralandı. Beşşar Esed, 2014 yılı cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aday olmasına engel bulunmadığını 22 Ekim'de belirtti.

BM ve Arap Birliği Suriye Özel Temsilcisi El-Ahdar el-İbrahimi, 22 Ekim'de Suriye'nin başkenti Şam'a geldi. Beşşar Esed, 29 Ekim'de genel af ilan etti.

KASIM

1 Kasım'da Esed'e bağlı ordu birliklerinin çeşitli kentlerde muhaliflere yönelik ağır silahlarla düzenlediği saldırılarda ikisi çocuk, ikisi kadın olmak üzere 84 kişinin öldüğü bildirildi.

3 Kasım'da Suriye'de ekim ayında, aralarında kadın ve çocukların bulunduğu 2829 kişinin öldüğü belirtildi. BM, 5 Kasım'da Suriye'de halkın yüzde 40'ından fazlasının insani yardıma ihtiyacı olduğunu bildirdi.

Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü (KSYÖ), 7 Kasım'da Suriye’de bir kimyasal silah üretme tesisinin daha kullanılamaz hale getirildiğini bildirdi.

BM, Suriye'de 2013’ün yarısına kadar ekonomik kaybın 103,1 milyar doları bulduğunu söyledi.

Danimarka, 8 Kasım'da Suriye'ye Birleşmiş Milletler (BM) çalışanlarını koruma amaçlı olarak asker ile kimyasal silahların Suriye'den taşınması için gemiler göndermeyi planladığını kaydetti.

ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Jen Psaki, 13 Kasım'da "Suriye'de bağımsız bir Kürt bölgesi ilan etme çabalarına dair haberlerden kaygı duyduklarını" belirterek, "Politikamız daima Suriye'nin birliğini ve toprak bütünlüğünü, birleşik bir Suriye'yi destekleme yönünde oldu" dedi.

Demokratik Birlik Partisi (PYD) Eşbaşkanı Salih Müslim, Suriye'nin kuzeyinde oluşturdukları meclisin geçici yönetim ilanı olmadığını fakat bunun ilk adımı olduğunu söyledi. 

KSYÖ, 16 Kasım'da Suriye’nin kimyasal silahlarının ülke dışında imha edilmesini kararlaştırdı.

Esed rejiminin başına 200 milyon dolar ödül koyduğu Tevhid Tugayı Komutanı Salih, 18 Kasım'da hava bombardımanında yaralanmasının ardından kaldırıldığı hastanede yaşamını yitirdi.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, 19 Kasım'da Suriye muhalefetini görüşmelerde bulunmak üzere Moskova'ya davet ettiklerini belirterek, Suriye Ulusal Koalisyonu'nun bu teklife sıcak baktığını söyledi.

Türkiye'deki kamplardan barınan Suriyelilerin sayısının 200 bini aştığı bildirildi.

KSYÖ, 22 Kasım'da Suriye’deki kimyasal silahların imhası konusunda özel şirketlere çağrı yaptı.

Suriye'de devam eden çatışmalarda Esed güçlerine büyük kayıplar verdiren etkili muhalif gruplardan altısı İslami Cephe adı altında birleştiğini açıkladı.

BM Genel Sekreteri Ban Ki-mun, 25 Kasım'da Suriye ile ilgili Cenevre-2 konferansının 22 Ocak'ta yapılacağını bildirdi.

Suriye'de olayların başladığı 2011 yılının Mart ayından bu yana 10 bin 853 kadının öldüğü belirtildi.

ARALIK

BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Navi Pillay, 2 Aralık'ta, BM raporlarının savaş suçlarından Beşşar Esed'in sorumlu olduğu konusunda güçlü kanıtlar ortaya koyduğunu söyledi.

5 Aralık'ta, Suriye'nin kimyasal silah stoklarının Latakya Limanı'ndan başka bir ülkeye, bu ülkeden de imha için hazırlanacak ABD gemisine taşınacağı bildirildi.

Suriye'nin başkenti Şam'ın Nebek beldesinde 7 Aralık'ta rejim güçlerinin, aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu 40 kişiyi kesici aletlerle öldürdüğü bildirildi.

İngiltere ve ABD, 11 Aralık'ta, Suriye'nin kuzeyine "öldürücü niteliği olmayan" ekipman yardımını askıya aldığını bildirdi. Suriye'nin Dostları çekirdek grubundan ve Suriye Muhalif ve Devrimci Güçler Ulusal Koalisyonu'ndan (SMDK) üst düzey yetkililer, 13 Aralık'ta İngiltere'nin başkenti Londra'da bir araya geldi.

Suriye'de kimyasal silah kullanımına ilişkin inceleme yapan BM heyetinin başkanı Ake Sellström, hazırladığı nihai raporu BM Genel Sekreteri Ban Ki-mun'a sundu. Sellström, 14 Aralık'ta alandan topladıkları bilgilerle Suriye'de kimyasal silah kullanıldığını teyit ettiklerini, bu silahları kimlerin kullandığını tespit etmek istenirse raporda yer verdikleri delillerden faydalanılabileceğini söyledi. 

15 Aralık'ta Suriye Hava Kuvvetleri'ne ait helikopterlerin Halep'in çeşitli bölgelerine "varil bombası"yla düzenlediği saldırılarda ölenlerin sayısının 30'a yükseldiği bildirildi.

Türkiye Foto Muhabirleri Derneği (TFMD), 17 Aralık'ta Milliyet gazetesinden Bünyamin Aygün'ün Suriye'de kaçırıldığını bildirdi.

18 Aralık'ta, Suriye’deki kimyasal silahların 500 tonluk ilk bölümünün ABD tarafından temin edilen gemide denizde imha edileceği bildirildi.

28 Aralık'ta, Suriye'de rejime bağlı güçlerin 2013 yılında düzenlediği saldırılarda 41 bin 987 kişinin öldüğü belirtildi. Suriye İnsan Hakları Gözlem Grubu, 29 Aralık'ta rejim güçlerinin muhaliflerin kontrolündeki bölgelere havadan bıraktığı "varil bombaları" nedeniyle iki haftada 517 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı.