Kadın ve Demokrasi Vakfından (KADEM) yapılan açıklamaya göre, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, Münih Güvenlik Konferansı ile Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları (SETA) Vakfı koordinasyonunda uluslararası kuruluşlar, kamu kurumları, akademi ve sivil toplum temsilcilerini bir araya getiren panelde, kriz dönemlerinde kadınların toplumsal dayanıklılığın güçlendirilmesindeki rolü, sivil toplumun iyileşme süreçlerine katkısı ve insan güvenliğini merkeze alan yaklaşımlar çok boyutlu bir perspektifle ele alındı.
İslam Ülkeleri İstatistik, Ekonomik ve Sosyal Araştırma ve Eğitim Merkezi (SESRIC) Genel Direktörü Zehra Zümrüt Selçuk'un moderatörlüğünde gerçekleştirilen panelin açılış konuşmasını KADEM Yönetim Kurulu Başkanı Av. Dr. Canan Sarı yaptı.
Sarı, günümüzde güvenlik anlayışının yalnızca devletler arası silahlı çatışmalarla sınırlı olmadığını, savaşlar, göç hareketleri, doğal afetler, salgınlar, ekonomik kırılganlıklar ve iklim krizinin toplumların yaşamını doğrudan etkilediğini ifade etti.
Bu nedenle güvenliğin artık toplumların krizlere hazırlık kapasitesi, dayanıklılığı ve iyileşme gücüyle de ölçüldüğünü, toplumsal dayanıklılık ve insan güvenliği kavramlarının uluslararası güvenlik gündeminin merkezinde yer aldığını belirten Sarı, toplumsal dayanıklılığın yalnızca fiziksel yapıların yeniden inşası anlamına gelmediğini kaydetti.
Sarı, kriz sonrasında yeniden kurulması gereken ilk yapının günlük yaşam olduğuna işaret ederek, çocukların eğitimlerinin sürdürülmesi, aile hayatının yeniden düzenlenmesi, yaşlılar ve engelli bireylerin bakımının devam ettirilmesi ve mahalle dayanışmasının güçlendirilmesi gibi süreçlerde kadınların üstlendikleri görünmeyen ancak belirleyici rolün altını çizdi.
Sivil toplum kuruluşlarının kriz dönemlerinde sahadaki ihtiyaçları en hızlı tespit eden, toplumsal güveni koruyan ve uzun vadeli iyileşme süreçlerini destekleyen en önemli aktörlerden biri olduğuna dikkati çeken Sarı, özellikle kadın odaklı sivil toplum kuruluşlarının kadınların yaşanmış deneyimlerini örgütlü bir güce dönüştürdüğünü ifade etti.
Sarı, KADEM'in çalışmalarına da değinerek, vakfın 13 yıldır kadın hakları alanında hak temelli çalışmalar yürüttüğünü, bugün 58 ilde teşkilatlanmış güçlü gönüllü ağıyla eğitimden savunuculuğa, projelerden akademik çalışmalara ve uluslararası işbirliklerine kadar birçok alanda faaliyet gösterdiğini, bu çalışmaların en önemli örneklerinden birinin KADEM Kadın Destek Merkezleri olduğunu aktardı.
İstanbul'da 2022 yılında açılan ilk kadın destek merkezinin ardından, 6 Şubat depremlerinden kısa süre sonra Hatay, Kahramanmaraş, Adıyaman ve Malatya'da hizmete açılan merkezlerde kadınlara psikososyal destek ve danışmanlık sunulduğunu anlatan Sarı, deprem deneyiminin güçlü yerel örgütlenmenin ve afet öncesinde oluşturulan kurumsal kapasitenin önemini ortaya koyduğunu vurguladı.
Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi ve KADEM Kadın Destek Merkezleri Danışmanı Doç. Dr. Aslıhan Nişancı da afet sonrası iyileşmenin yalnızca fiziksel yeniden yapılanmadan ibaret olmadığını belirterek, kadın destek merkezlerinin kadınların ihtiyaçlarından hareketle geliştirilen, güven temelli ve bütüncül vaka yönetimi modeliyle yürütülen örnek bir uygulama olduğunu anlattı.
Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) Türkiye Temsilcisi Mariam A. Khan da kadınların yaşamın her evresinde haklara, sağlık hizmetlerine ve fırsatlara erişiminin toplumsal dayanıklılığın temel unsurlarından biri olduğunu belirtti.
Kadınların ekonomik hayata katılımını destekleyen aile dostu politikaların yalnızca sosyal refahı değil, aynı zamanda demografik dayanıklılığı da güçlendirdiğini ifade eden Khan, afet dönemlerinde kadınların sağlık hizmetlerine erişimi, güvenli doğum imkanları ve şiddetten korunmasının insan güvenliğinin ayrılmaz bir parçası olduğunu vurguladı.
AFAD Deprem ve Risk Azaltma Genel Müdürü Prof. Dr. Orhan Tatar ise 6 Şubat depremlerinin Türkiye'de oluşturduğu yıkımı hatırlatarak, afet ve kriz dönemlerinde yeniden yapılanma süreçlerinin kamu kurumları ile sivil toplum kuruluşlarının koordineli çalışmasıyla başarıya ulaşabileceğini ifade etti.
Afetlere hazırlık kapsamında sağlam yapıların inşa edilmesinin önemli olduğunu ancak bunun dayanıklılığın yalnızca bir boyutunu oluşturduğuna işaret eden Tatar, gerçek toplumsal dayanıklılığın güçlü sosyal bağlar, etkin işbirliği ve kadınların üstlendiği öncü rolle mümkün olacağını belirtti.
Human Rights International Corner Başkanı ve Women7 (W7) İtalya Eş Başkanı Martina Rogato da kadınların krizlerden etkilenen gruplar olarak değil, çözüm üreten, toplulukları harekete geçiren, barışın inşasına katkı sunan liderler olarak görülmesi gerektiğini vurguladı.
Kadınların sahadaki deneyimlerinin ulusal ve uluslararası politika süreçlerine sistematik biçimde yansıtılmasının önemine dikkat çeken Rogato, dayanıklı toplumların ancak kapsayıcı yönetişim anlayışı ve kadınların karar alma mekanizmalarındaki etkin katılımıyla inşa edilebileceğini aktardı.
Panelin sonunda gerçekleştirilen yuvarlak masa oturumunda katılımcılar, afetler, çatışmalar ve insani krizler karşısında kadınların liderliğini güçlendirecek uluslararası işbirlikleri, sivil toplumun politika üretim süreçlerindeki rolü ve insan güvenliğini esas alan bütüncül yaklaşımlar üzerine görüş alışverişinde bulundu.
Panelde, kadınların yalnızca krizlerden etkilenen bireyler değil, çözüm üreten, toplumu yeniden ayağa kaldıran ve geleceği inşa eden güçlü aktörler olduğu bir kez daha ortaya konuldu.
Krizlere karşı daha dirençli toplumların inşasında kadınların liderliğinin ve sivil toplumun sahadaki birikiminin vazgeçilmez olduğu vurgulanırken, uluslararası işbirliklerinin insan güvenliğini merkeze alan ortak bir anlayışla güçlendirilmesinin önemi de öne çıktı.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
