Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev'in ev sahipliğinde "Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma" temasıyla düzenlenen zirve öncesinde liderler aile fotoğrafı için bir araya geldi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkistan Kongre Merkezi'ne gelişinde Tokayev tarafından karşılandı.
Burada çekilen aile fotoğrafında Cumhurbaşkanı Erdoğan, Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev ve Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, zirveye gözlemci ülke olarak katılan KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev yer aldı.
Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgiye göre, Bakan Hakan Fidan, Türkistan'da düzenlenen TDT Gayriresmi Zirvesi öncesinde yapılan TDT Dışişleri Bakanları Konseyi Toplantısı'na iştirak etti.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, zirvede yaptığı konuşmada Azerbaycan'ın kültür başkenti Şuşa'nın işgalden kurtarıldıktan sonra kardeşleştiği ilk şehrin Türkistan olduğunu, kadim şehirlerin de halklar gibi kardeş olduğunu ifade etti.
TDT'nin uluslararası ağırlığının arttığını belirten Aliyev, küresel süreçlerde teşkilatın rolü ve konumunun güçlendiğini, Azerbaycan'ın da işbirliğinin daha da derinleştirilmesi yönünde faaliyet gösterdiğini söyledi.
Aliyev, Zirve'nin konusunun çağın meydan okumaları ve önceliklerini yansıttığına işaret ederek, "Dünya, dijital gelişim ve yapay zekanın yarattığı imkanlar sayesinde yeni bir gelişim aşamasına giriyor. Türk devletleri bu süreçte ön sıralarda yer almalıdır." diye konuştu.
Aliyev, dijital gelişim alanında Türk devletleriyle işbirliğinin başarıyla devam ettiğini belirterek, Avrupa ile Asya arasında "Dijital İpek Yolu" projesinin uygulandığını, projenin parçası olan Azerbaycan ile Kazakistan arasındaki Trans-Hazar Fiber Optik Kablo Hattı'nın gelecek aylarda hizmete alınmasının planlandığını aktardı.
Türk devletleriyle ulaştırma alanındaki işbirliğinin genişlediğini ifade eden Aliyev, mevcut küresel jeopolitik şartlarda Orta Koridor'un öneminin daha da arttığını, hayata geçirilmekte olan Zengezur Koridoru'nun Orta Koridor'un temel bileşenlerinden birine dönüşeceğini kaydetti.
Aliyev, "Ailemiz olan Türk dünyası, 21. yüzyılın etkili jeopolitik güç merkezlerinden birine dönüşmelidir. Azerbaycan bundan sonra da Türk Devletleri Teşkilatının güçlendirilmesi adına çabalarını esirgemeyecektir." ifadelerini kullandı.
TDT zirvesine Türkistan'da ev sahipliği yapmalarının tarihi bağlılığına işaret eden Kasım Cömert Tokayev, "Hoca Ahmet Yesevi, kardeş halkların dünya görüşünün gelişmesine büyük katkı sağlamıştır. O, insanlık için ortak değerleri yüceltmiş, toplumu iyiliğe, üretkenliğe ve dürüstlüğe davet etmiştir. Büyük düşünür, İslam dinini Türk halklarının anlayışı ve kültürüyle uyumlu hale getirmeyi başarmıştır." dedi.
Tokayev, Kazakistan'ın Yesevi'nin fikirlerine özel önem verdiğini ve bu bağlamda bu yıl ilk kez devlet düzeyinde Hoca Ahmet Yesevi Nişanı'nı ihdas ettiklerini ve ilk nişanın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a takdim edildiğini belirtti.
Türkistan’ı dünyaya tanıtmayı hedeflediklerini belirten Tokayev, bu kapsamda bölgenin ekonomik gelişimine de değinerek, ekonominin yüzde 9,3 büyüdüğünü ve 3,5 milyar dolar yatırım çekildiğini söyledi.
Tokayev, Özbekistan'ın desteğiyle Türkistan'da yeni bir caminin açıldığını aktararak "Bu cami Kazak ve Özbek halklarının dostluğunun tarihi sembolü olacaktır." ifadesini kullandı.
Dünyanın karmaşık ve istikrarsız bir jeopolitik dönemden geçtiğini aktaran Tokayev, "Türbülanslı bir dönemde Türk devletlerinin birliği özel önem taşımaktadır. Çünkü bizi yüzyıllara dayanan ortak tarih birleştiriyor." diye konuştu.
Kazakistan'ın Türk Devletleri Teşkilatının her yönüyle geliştirilmesine ilgi duyduğunu belirten Tokayev, bu kapsamda Türkiye'nin "Türk Devletleri Teşkilatı +" formatının oluşturulmasına yönelik girişimini desteklediklerini ifade etti.
Tokayev, mevcut şartlarda Türk devletlerinin ekonomik ve yatırım alanındaki işbirliğini güçlendirmesi, ortak kalkınma adına çabalarını birleştirmesi gerektiğine inandığını dile getirdi.
Ekonomik ve teknolojik işbirliğinin artırılması gerektiğini belirten Tokayev, dijitalleşme, yapay zeka ve uzay teknolojileri alanlarında ortak projeler geliştirilmesini, Türk devletleri arasında da elektronik belge ve dijital imzaların karşılıklı tanınmasını önerdi.
Uzay alanında uydu iletişimi, navigasyon ve izleme sistemleri gibi projelerde ortak çalışma çağrısı yapan Tokayev, "Bu sayede teknolojik bağımsızlığımızı güçlendirme ve yenilikçi potansiyelimizi artırma imkanı doğacaktır. Örneğin, 'CubeSat-12U' bilimsel uydusunun fırlatılması önemli bir adım olarak değerlendirilebilir." dedi.
Eğitim ve teknoloji alanında "Türk Devletleri Yapay Zeka Merkezleri Ağı" kurulmasını teklif eden Tokayev, ayrıca "Turkic AI" adıyla ortak bir Bilgi Teknolojileri (IT) ve yapay zeka merkezi oluşturulabileceğini söyledi.
Tokayev, Türk Yatırım Fonunun start-up ve altyapı projelerinde daha aktif rol alması gerektiğini belirterek, fonun 600 milyon dolarlık sermayeye ulaştığını hatırlattı.
Ayrıca Türk ülkeleri gençleri arasında yapay zeka ve programlama olimpiyatları düzenlenmesini önerdi.
Tokayev, teknolojik gelişmelerle birlikte kültürel ve manevi değerlerin korunmasının önemine dikkati çekti.
Bu kapsamda bugün Türkistan’da temelini attıkları Türk Medeniyeti Merkezi'nde bilimsel ve kültürel çalışmaların yürütüleceğini açıkladı.
Tokayev, teknolojik gelişim ve insani işbirliğinin güçlendiği bu dönemde Türk dilleri için ortak bir terminolojik temel oluşturulması gerektiğine de dikkati çekti.
Ayrıca Türk dünyasının kültürel mirasını korumaya yönelik uluslararası bir sözleşme hazırlanması çağrısında bulundu.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
