Bursa'nın "eğitim çınarı": Kümbetli Mektep

Anadolu Ajansının "Asırlık Mektepler" dosyasının bu bölümünde, Hoca İlyas Ortaokulunun eğitim serüveni anlatıldı.

Fatih Sultan Mehmet döneminde Hocailyaszade Mehmet Çelebi tarafından 1468 yılında kurulan vakıf bünyesinde "Kümbetli Mektep" adıyla eğitim vermeye başlayan okul, sonraki dönemlerde farklı isimlerle eğitim yolculuğuna devam etti.

DOSYA: ASIRLIK MEKTEPLER

Tarihi Kapalı Çarşı'nın yakınında bulunan ve ilk yıllarında "Sıbyan Mektebi" olarak Osmanlı eğitim sistemine hizmet veren bina, 28 Şubat 1855'teki depremde kısmen yıkıldıktan sonra aslına uygun olarak tekrar inşa edildi.

Daha sonra 1912-1914'te restore edilerek "Müdafaa-i Milliye Hoca İlyaszade Vakıf Mektebi" adını alan okul, dönemin Milli Mücadele ruhunu yansıtan simgelerden biri oldu.

Milli Mücadele döneminde kısa süre işgalci Yunan ordusu tarafından karargah olarak kullanılan yapı, Bursa'nın kurtuluşunun ardından yeniden eğitime kazandırıldı.

Cumhuriyet'in ilanından 1998 yılına kadar "Hoca İlyas İlkokulu", 1998-2014 döneminde "Hoca İlyas İlköğretim Okulu" adıyla hizmet veren bina, son 12 yıldır eğitim faaliyetlerini "Hoca İlyas Ortaokulu" olarak sürdürüyor.

Köklü geçmişiyle Bursa'nın "eğitim çınarı" olan Hoca İlyas Ortaokulu, canlı bir tarih arşivi niteliği de taşıyor. 1910'lu yıllarda Osmanlıca başlayıp Harf İnkılabı'nın ardından Latin alfabesiyle devam eden resmi kayıt defterleri, diplomalar, dönemin mektupları ve eğitim faaliyetleri esnasında çekilen fotoğraflar, okulun arşivinde muhafaza ediliyor.

Osmanlı'dan Cumhuriyet'e 5 asırdan fazla süredir öğrenci mezun eden okulda, bugün 542 öğrenci eğitim görüyor.

"Çoğunlukla ilkokul olarak hizmet vermiş"

Okul müdürü Yalçın Pehlivan, AA muhabirine, okulun Fatih Sultan Mehmet zamanında kurulduğunu belirterek, "Daha önce Osmanlı eğitim sistemine göre eğitim vermiş ama Cumhuriyet'in kurulmasıyla birlikte modern eğitim sistemine geçtiğini söyleyebiliriz. Çoğunlukla ilkokul olarak hizmet vermiş." dedi.

Okulun zaman zaman restore edildiğini anlatan Pehlivan, "Zaman zaman adı değişse de hep Hoca İlyas ibaresi okulda geçmiş. 1998 yılına kadar ilkokul olarak vazife yapmış, sonrasında ise Hoca İlyas İlköğretim Okulu, 2014'ten sonra da Hoca İlyas Ortaokulu olarak bugüne kadar gelmiş." diye konuştu.

Pehlivan, okulda bulunan Osmanlıca eserlerin uzman kişiler tarafından incelenmesinin, dönemin sosyoekonomik durumuyla ilgili ilginç bilgilere ışık tutabileceğini dile getirerek, okulla ilgili doktora tezi yazılabileceğini söyledi.

Okulun 542 öğrenci ve 42 öğretmenle eğitim hayatına devam ettiğine değinen Pehlivan, "1468'den bu yana savaş ve deprem haricinde okulumuz kesintisiz eğitim veren Türkiye'nin en eski okuludur. Okulumuz, Osmanlı zamanından, Fatih Sultan Mehmet zamanından beri ışık saçan bir eğitim çınarıdır diyebiliriz." ifadelerini kullandı.