Hemn Baban
20 نیسان 2016•نوێکردنەوە: 20 نیسان 2016
حەمید موراد دەڵێت داعش 60 بۆ 65 كڵێسا و مەزاری مەسیحییەكانی وێران كردووە و بەشێكیشیانی كردوون بە بارەگای چەكدارانی.
سەرۆكی كۆمەڵەی عێراقی مافی مرۆڤ لە ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا، حەمید موراد لە لێدوانێكدا بۆ ئاژانسی ئانادۆڵو باس لە نەهامەتیی مەسیحییەكان لە دوای هاتنی داعشەوە بۆ پارێزگای نەینەوا و كۆنترۆڵكردنی لە 10ی حوزەیرانی ساڵی 2014 دەكات و دەڵێت 60 بۆ 65 كڵێسا و پەرستگا و مەزاری مەسیحییەكان وێران كراون و بەشێكیشیان لێكراون بە بارەگای چەكداران.
حەمید موراد كە ئێستا لە شاری هەولێرە و بارەگای سەرەكی رێكخراوەكەی لە ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكایە دەڵێت: "رێكخراوی تیرۆریستی داعش گەورەترین تاوانی بەرامبەر بە هەموو عێراقییەكان ئەنجامداوە، زەبر و فشاری زۆرتری لە دژی پێكهاتەكان بووە كە هەزارەها ساڵە لە عێراقن و پێكەوەدەژیین، فشاری گەورەترین لە دژی مەسیحی و ئێزدی و شەبەك و توركمانەكان لە مەزهەبی شیعە بووە لەوانەی كە ستەملێكراو بوون، گەلی مەسیحی زۆر زیانی پێگەیشت و بەناچاری خاكەكەی كە هەزارەها ساڵە لەسەری دەژیت لەگەڵ شارستانییەت و مێژووەكەی لەو ناوچانە بەجێهێشتووە".
ئەو دەشڵێت: "كاتێك داعش هاتنە ناو مووسڵ لە شەوی نۆ لەسەر 10ی حوزەیرانی ساڵی 2014 و شارەكانی دەشتی نەینەوای داگیر كرد، لەسەرەتادا فشارییان نەخستە سەر لایەنەكان، بەڵام دواتر رووی راستەقینەیان دەركەوت بەرامبەر بە عێراقییەكان و عەرەب و هەرێمی و نێودەوڵەتیش لەوەی كە ئەجێندای تەكفیرییان هەیە لەدژی ئەوانەی پێچەوانەیانن لە ئایین و بیر و باوەڕەكان".
سەبارەت بە زیانی مەسیحییەكانیش لەدەستی چەكدارانی داعش، ناوبراو دەڵێت: "زیانی مەسیحییەكان زۆر بوون، زۆرێكیان ناچار بوون هیچ بەڵگەنامەیەكی كەسیی خۆشیان لەگەڵ خۆیاندا دەربهێنن، زیانەكان زۆر زۆرن بە ملیارەها دۆلار دەبێت، بەڵام ئاماری ورد نییە لەوبارەیەوە، بەڵام مەترسی لەسەر ئەوەیش هەیە كە 80 لەسەدی ژێرخانی ئەو شوێنانەی كە داعش داگیریكردوون وێرانی كردووە لەنێویاندا ناوچەكانی دەشتی نەینەوا كە مەسیحییەكان لێی نیشتەجێ بوون".
گوتیشی: "چەكدارانی داعش لە 10ی حوزەیرانەوە دەستدرێژییان كردووەتە سەر 60 بۆ 65 كلێسا و مەزاری مەسیحییەكان، زۆرینەی هەرە زۆریان رووخێنراون، بەشێكیان كراونەتە بارەگا و ئەو شوێنە پیرۆزانەیان پیس كردووە".
سەرۆكی كۆمەڵەی عێراقی مافی مرۆڤ لە ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا، حەمید موراد لە درێژەی قسەكانیدا بۆ ئاژانسی ئانادۆڵو دەڵێت: "بەپێی زانیارییەكانی ئەوان چەكدارانی داعش گۆڕی بە كۆمەڵیان بۆ رۆڵەی مەسیحییەكان دروست كردووە بەتایبەت پێدەچێت لە مووسڵ و دەشتی نەینەوا بدۆزرێنەوە پاش رزگاركردنی ئەو ناوچانە لەدەستی داعش".
ئەو دەشڵێت: "كاتێك پێشمەرگە یان هێزەكانی دیكە پێشڕەوی دەكەن ئەوا گۆڕی بەكۆمەڵ دەدۆزنەوە، بە نموونە لەكاتی رزگاركردنی شەنگال 22 گۆڕ دۆزراونەتەوە تا ئێستا، چاوەڕوان دەكەین لەناوچە مەسیحی نشینەكانیش گۆڕی بە كۆمەڵی مەسیحییەكان هەبێت، بەڵام پاش رزگاركردن هەموو شت ئاشكرا دەبێت كە كارەسات لەسەر ئاستی مرۆیی لە چەرخی نوێ دەبێت".
لە تەوەرێكی دیكەی قسەكانیدا حەمید موراد بۆ ئانادۆڵو تیشك دەخاتە سەر ئەو نەهامەتییانەی بەهۆیانەوە مەسیحییەكان عێراقیان بەجێهێشتووە یان ئاوارەی ناوخۆی ئەو وڵاتە بوون و ئامارەكان لەزمانی خۆیەوە بەمشێوەیەن "بەهۆی توندوتیژییەكانەوە لە ساڵی 2003 تا ئێستا هەزار و 134 رۆڵەی مەسیحی كوژراون، هەروەها سەنتەرەكان و شوێنە پیرۆزەكان 126 گۆڕ و مەزار و كلێسا دەبێت كە بەر دەستدرێژیی بوونەتەوە".
دەشڵێت "رۆژی نۆ لەسەر 10ی حوزەیرانی ساڵی 2014 كە داعش هاتنە ناو مووسڵ تەنها لە هەفتەی یەكەمی بوونییان لەوێ نزیكەی 13 هەزار مەسیحی مووسڵیان بەجێ هێشت، ئێستا لەنێوان 130 تا 150 هەزار هاووڵاتی مەسیحی پارێزگای نەینەوا ناوچەكانی خۆیان بەجێ هێشتووە و نزیكەی 50 رۆڵەی مەسیحییەكان لەژێر دەسەڵاتی داعش دەژیین بەزۆرینە لەو كەسانەن كە گیریان خوارد و نەیانتوانیوە دەربچن و ئێستا بە قسەی ئەو رۆژانی سەخت دەژیین.
ئەو وردەكاریی كۆچ كردن و ئاوارەبوونی مەسیحییەكانیش دەخاتە روو و دەڵێت: "سەرەتای هەشتاكان یەك ملیۆن و 500 هەزار مەسیحی لە عێراق هەبوون، پاش ئابڵوقەی ئابووری و ستەمی سەدام ئەو ژمارەیە بۆ 850 هەزار كەمبوویەوە لە پێش ساڵی 2003، لەوكاتەوە تا ئێستا 60 لەسەدی ئەو رێژەیە كۆچیان كردووە و ئێستا لە عێراق نزیكەی 300 تا 350 هەزار هاووڵاتی مەسیحی تێدایە زۆرینەیان لە هەرێمی كوردستانن، چونكە ناوچەیەكی ئاسایشە".
دەشڵێت:" لە بەسڕا كە توندوتیژی تێیدا دەستی پێكرد یەكەمجار 15 هەزار مەسیحی لێ بوو، ئێستا 600 كەس كەمترن، لە شاری عمارە بە نموونە 50 خێزانی مەسیحی هەبوون، ئێستا تەنها دوو تا سێ خێزان ماون، هەروەها 80 لەسەدی مەسیحییەكانی بەغدا شوێنی خۆیان بەجێهیشت بۆ كوردستان و وڵاتانی دراوسێ و ئەمریكا و كەنەدا و وڵاتانی دیكە".
حەمید موراد لە درێژەی قسەكانیدا باس لەوە دەكات كە كاتێك نەگبەتی یان كارەساتێك یان جەنگ روو دەكاتە هەر ناوچەیەك 40 بۆ 60 لەسەدی ئەو خەڵكە دەچن و بۆی ناگەڕێنەوە و بەشێكی زۆری ئەو مەسیحییانەی لە ناوچەكانی دیكەی عێراقەوە هاتوونەتە هەرێم ناچنەوە ناوچەكانی خۆیان بەهۆی بوونی مەترسی لەسەریان، ئەوەیش زەرەرە بۆ عێراق و پێكەوەژیان لەم وڵاتە، بەڵام بەداخەوە لاوازی یاسا و دەستدرێژیی بۆ سەر ئەو هاووڵاتییانە و میلشیاكان وایان لێكردوون بیر لە گەڕانەوە نەكەنەوە".
لە كۆتایی قسەكانیشیدا رەخنەی توند لە حكوومەتی عێراق دەگرێت كە پلانێكی ئەوتۆی نییە بۆ دوای قۆناغی داعش و ئاوەدانكردنەوەی ئەو ناوچانە و گەڕاندنەوەی خەڵكەكەیان بۆ شوێنی خۆیان، و ئەگەر ئەوەشیان لێ ببپرسیت دەیبەستنەوە بە نرخی نەوت و نەبوونی پارە.
دەشڵێت "ئێستا 40 هەزار مەسیحی عێراقی لە توركیان، ئەوەیش زۆر ژمارەیەكی ترسناكە و ئەوانە چۆن دەگەڕێننەوە كە دەوڵەت هیچ پلانێكی بۆ گەڕانەوەیان نییە".
