САРАЕВО (АА) – Во фокус на шестото издание на Меѓународниот фестивал на документарен филм „Ал Џезира Балканс“ (AJB DOC), кој се одржува од 8 до 12 септември во Сараево, ќе биде промоцијата на човековите права и автентичните човечки приказни, јавува Анадолу.
На AJB DOC, што „Ал Џезира Балканс“ го организира во соработка со Медиумската мрежа Ал Џезира и Медиумскиот институт на Ал Џезира од Доха, од речиси 300 пријавени ќе бидат прикажани 24 филмови од 19 земји во четири програмски селекции - Натпреварувачка програма, АЏБ Прикажува, Last Minute Cinema и SmartDoc, како и две специјални проекции, шест светски премиери, една меѓународна, 12 регионални и пет од Босна и Херцеговина.
Програмата е достапна на официјалната веб-страница на фестивалот „ajbdoc.ba“.
- Будење на емпатија преку филмот -
Сè почестото кршење и ускратување на темелните слободи и права на поединци и групи низ светот, кои треба да бидат загарантирани на секое човечко битие, но не се, ја наметна водечката тема на 6. Филмски фестивал AJB DOC - RIGHT(S)/ПРАВА - така, и филмовите што се прикажуваат ќе се водат по оваа тематика.
„Обично ги гледаме оние права кои ни се интересни и не нè интересираат други луѓе, други локации. На крајот на краиштата, имаше ситуации во војната во Босна и Херцеговина каде на едно село не му беше важно што страда другото село. Сакаме да се обидеме да го скршиме тоа, да ја разбудиме емпатијата кај луѓето, да сочувствуваат и со другите чии права се загрозени, а тоа најдобро се прикажува преку филмот“, изјави директорот на фестивалот, Едхем Фочо, за Анадолу, која е глобален комуникациски партнер на AJB DOC.
Како што рече Фочо, низ филмовите ќе се прикажуваат различни теми, од животот на мигрантите, Палестинците и неправдата со која живеат поради заземањето на териториите, до актуелната ситуација во Украина.
„Имаме два филма, едниот за страдањата во Мариупол, другиот за Буча. И едниот и другиот се страшни приказни кои, се надевам, ќе имаат одредена резонанца кај нашата публика бидејќи, за жал, барем еден дел од неа поминала нешто слично пред триесетина години“, нагласи Фочо.
- За публиката најинтересни филмовите од регионот -
Специфичноста на AJB DOC се огледа во тоа што документарните филмови се подготвуваат според светскиот стандард за телевизиско емитување.
„Тоа се главно долгометражни документарни филмови, кои за потребите на нашиот фестивал, за да се најдат во натпреварувачката селекција, се направени во пократка верзија. Тоа се одлични филмови. Имаме филмови од Иран, Турција, Украина, Сирија, Палестина и така натаму. Во втората селекција, Last Minute Cinema, имаме филмови кои оствариле успеси на други фестивали. Тоа се филмови надвор од натпреварувачката селекција и обично се одлични. Имаме наша селекција - AJB Screening/AJB Прикажува - во кој сме ние продуценти или копродуценти“, истакна Фочо, наведувајќи дека станува збор за филмови кои привлекуваат големо внимание кај публиката.
Во рамките на таа програма ќе бидат прикажани филмовите „Секој има свој Еверест“, „Наследството на Дејтон: БиХ- кревок мир“, „Браќа Мусемиќ“ и „Истражител“.
Фочо рече дека за публиката најинтересни се филмовите од регионот кои обично обработуваат различна тематика, и во кои доминираат човечки приказни.
Квалитетот на домашните документарни филмови, во однос на светските, е под знак прашалник поради недоволните ресурси, смета Фочо, но, сепак, рече тематски „нашите филмови се исклучителни“.
„Ова го покажаа колегите од Северна Македонија со филмот „Медена земја“, реализиран со локални ресурси, а беше во конкуренција за два Оскари – за најдобар документарен и најдобар странски филм. Мораме да ја поддржиме индустријата. Секогаш тука доаѓа креативноста на нашите луѓе, па тие со помали ресурси прават подобри филмови, и се надеваме дека ќе привлечеме поголем број од оние кои се подготвени да инвестираат. Се обидуваме да привлечеме голем дел од таканаречените ‘носители на одлуки’ од целиот свет, кои можат да одлучуваат“, рече Фочо.
- Второ издание на програмата AJD Industry Days -
Како еден од многу важните делови на фестивалот, веќе втора година по ред, во соработка со документарниот канал на Ал Џезира, ќе се одржат AJD Industry Days @AJB DOC, средби за професионалци од документарната индустрија кои им овозможуваат вмрежување на авторите на документарни филмови со носителите на одлуки од Балканот и пошироко, за олеснување на финансирањето и продукција на документарни филмови од Југоисточна Европа, Јужен Кавказ, Блискиот Исток и Северна Африка, како и поддршка во емитувањето, дистрибуцијата и продажбата на нивните дела на медиумските куќи и радиодифузерите низ светот.
„Нашите колеги од Доха препознаа дека овде има потреба од создавање сериозна програма за индустријата и, се разбира, ние немаше да можеме да го направиме тоа без нив бидејќи тие сносат најголем дел од трошоците. На крајот, поради нивното влијание ние овде ги имаме гостите што ги имаме. Имате директори на државни телевизии од Јапонија, Јужна Кореја, Финска, Шведска, Австрија, тука се и Дојче веле, ТРТ. Доаѓаат директори на Канскиот филмски фестивал, Филмскиот фестивал Санденс и многу други. Сметаме дека и за нас е важно, но сакавме да созрееме како фестивал, па тоа го започнавме дури минатата година“, истакна Фочо.
- Документарниот филм како сериозно образовно средство -
Мисијата на AJB DOC, како што рече Фочо, е популаризација на документарниот филм.
„Сега многу повеќе внимание е посветено на документарниот филм. Фестивалот е дополнително скалило на тој наш пат. Стримери како ХБО и Нетфликс инвестираат сè повеќе пари во продукција на документарни филмови. Текот на идеи е бесконечен, додека во фикцијата доаѓа до заситеност и филмовите се со сè послаб квалитет“, додаде Фочо.
Како што наведе, целта на AJB DOC е да ја привлече помладата публика бидејќи смета дека документарниот филм денес „можеби е најсериозното едукативно средство“, со оглед на тоа што сè помалку се читаат книги.
„Документарниот филм е можеби најдобриот начин луѓето да дојдат до подлабоко разбирање на одредени теми. Мислам дека фестивалот досега заврши добра работа. Како ќе биде оваа година не знаеме. Се надевам дека ќе биде добро и ги повикуваме гледачите да ни се придружат, да разговараат со авторите, да ги гледаат филмовите. Сериозните теми ретко ја оставаат публиката рамнодушна“,
- Богата додатна програма -
За најдобриот филм во натпреварувачката селекција на AJB DOC ќе одлучува наградувано меѓународно жири: режисерот Виталиј Мански, режисерката Бернадет Туза-Ритер, продуцентката Вања Јамбровиќ, режисерот Нермин Хамзагиќ и продуцентот Мухамед Елмонги.
Сите натпреварувачки филмови влегуваат и во конкуренција за награда на програмското жири на „Ал Џезира Балканс“, кое ја доделува наградата AJB Program Award. Исто така, сите филмови прикажани на фестивалот влегуваат во конкуренција за Наградата на публиката.
Покрај проекциите на документарни филмови, 6. AJB DOC носи богата додатна програма, изложба на фотографии и панел дискусија.
Заедно со отворањето на фестивалот, во Босанскиот културен центар (БКЦ) ќе биде отворена и изложба на црно-бели фотографии на Ѓорѓе Костиќ, продуцент на Дигиталната редакција на Ал Џезира и дописник од Белград. Изложбата е отворена за сите посетители до затворањето на фестивалот, со бесплатен влез. Авторот ја посветува на Сараево, каде што се направени неговите први црно-бели фотографии, и на Ал Џезира Балканс - „неговиот втор дом“.
Во соработка со културниот центар „Ојоун“ од Берлин, ќе се одржи панелот „Улогата на филмот и уметноста во културата на сеќавањето: руандска, ујгурска и босанска перспектива“. Учесници се Сули Курбан, новинарка и филмски работник, Естер Муџавајо, социолог, активистка и основач на Здружението на вдовици на Руанда и Нихад Крешевљаковиќ, водител на програмата Модул на меморијата (MESS).
