Mehmet Alaca
30 تشرینی یەکەم 2019•نوێکردنەوە: 31 تشرینی یەکەم 2019
ئهنقهره - AA
تورکیا بەتوندی ئەو پڕۆژە یاسایەی ئیدانە كرد کە ئەنجوومەنی نوێنەرانی ئەمریکا پەسندی کردووە و تیایدا بە هۆكاری ئۆپەراسیۆنی کانی ئاشتی داوای سەپاندنی سزا دهكرێت بەسەر توركیادا.
وەزارەتی دەرەوەی تورکیا، سهبارهت به بابهتهكه راگهیهندراوێكی بڵاوكردووەتەوە و رایگهیاندووە "بەتوندی ئەو پڕۆژە یاسایە ئیدانە دەکەین کە ئەنجوومەنی نوێنەرانی ئەمریکا پەسندی کردووە و تیایدا بە بیانووی ئۆپەراسیۆنی کانی ئاشتی داوای سەپاندنی سزا بەسەر وڵاتەکەمان دەکات".
له راگهیهندراوهكهدا ئاماژه بهوه كراوه پرۆژه یاساكه كه بهرپرسانی باڵای توركیا و سوپای تورکیای كردووهته ئامانج لهگهڵ رۆحیهتی هاوپهیمانی یهكناگرێتهوه كه لهژێر چهتری ناتۆ درێژهی ههیه، ههروهها پێشێلكارییه بهرامبهر ئهو رێككهوتنهی کە له ١٧ی تشرینی یهكهمدا لهگهڵ ئهمریكا كراوه لهبارهی سووریا.
له راگهیهندراوهكهدا باس لهوه كراوه كه ئهمریكا به ههڕهشه تاك لایهنهكهی ناتوانێت به هیچ شوێنێك بگات و تیایدا هاتووه ''بهرپرسانی ئهمریكا كه له رۆژانی رابردوودا به لێدوان و كردهوهكانیان نادیدهیی دهكهن له نێوان وڵاتێكی هاوپهیمانی و رێكخراوی تیرۆریستیدا و شهرعیهت دهدهن به كهسایهتیهكی تیرۆریست، پێویسته ئهوه بهدی بكهن كه به ههڕهشه تاك لایهنه ناتوانن به هیچ شوێنێك بگهن. داوا له كۆنگرێسی ئهمریكا دهكهین كۆتایی بهێنێت بهوهی ئهو بابهتانهی پهیوهندیان به پهیوهندیهكانمانهوه نییه نهكاته ئامرازی سیاسهتی ناوخۆ و به شێوهیهك ههڵسوكهوت بكات كه لهگهڵ هاوپهیمانی و پهیوهندی هاوبەشیمان بگونجێت، داوا له حكوومهتی ئهمریكاش دهكهین رێوشوێنی پێویست بگرێته بهر بۆ بهرگرتن لهو ههنگاوانهی زیانی زیاتر به پهیوهندیهكانمان دهگهیهنن''.
- وەزارەتی دەرەوەی توركیا: "پەسەندكردنی ئەو پرۆژە یاسایەی کە لە لایەن ئەنجوومەنی نوێنەرانی ئەمریكاوە كە بانگشەكانی ئەرمەن سەبارەت بە رووداوەكانی ساڵی ١٩١٥ وەك''جینۆساید'' دەناسێنێت، بەتوندی ئیدانە دەكەین و رەتیشی دەكەینەوە".
ئەنقەرە ــ AA
وەزارەتی دەرەوەی توركیا پەسەندكردنی ئەو پرۆژە یاسایەی کە لە لایەن ئەنجوومەنی نوێنەرانی ئەمریكاوە و بانگشەكانی ئەرمەن سەبارەت بە رووداوەكانی ساڵی ١٩١٥ وەك''جینۆساید'' دەناسێنێت بەتوندی ئیدانە کرد و رایگەیاند كە پەسەندكردنی پڕۆژە یاساكە رەت دەكەنەوە.
دوێنێ سێشەممە ئەنجوومەنی نوێنەرانی ئەمریكا، پرۆژە یاسایەكی پەسەندكرد كە بانگەشەكانی ئەرمەن سەبارەت بە رووداوەكانی ساڵی ١٩١٥ وەك ''جینۆساید'' دەناسێنێت.
پرۆژە یاساكە كە لە مانگی نیساندا لە لایەن نوێنەری دیموكراتەكان لە ئەنجوومەنی نوێنەرانی ئەمریكا، ئادام شیف-ەوە پێشكەشكرا، بە ٤٠٥ دەنگی بەڵێ بەرامبەر ١١ دەنگی نەخێر پەسەند كرا.
پرۆژە یاساكه كە بە ئەنجوومەنی نوێنەراندا تێپەڕیوە بۆ ئەوەی بچێتەبواری جێبەجێكردنەوە پێویستە بە هەمان شێوە لە لایەن ئەنجوومەنی پیرانی ئەمریكاوە پەسەند بكرێت.
وەزارەتی دەرەوەی توركیا لە راگەیەندراوێكدا وەڵامی ئەو بڕیارەی دایەوە و تیادا هاتووە "بڕیارەی ژمارە (٢٩٦) رەت دەكەینەوە كە ئەنجوومەنی نوێنەرانی ئەمریكا سەبارەت بە رووداوەكانی ١٩١٥ لەژێر ناوی (هەڵوێستی ئەمریكا لەبارەی جینۆسایدكردنی ئەرمەنەكان) پەسەندی كردووە".
لە راگەیەندراوەكەدا روونكراوەتەوە "ئەو بڕیارە هیچ بنەمایەكی یاسایی و مێژوویی نییە، تەنها بە هۆكاری سیاسی ناوخۆی ئەمریكا پەسەندكراوە".
وەزارەتی دەرەوەی توركیا ئەوەشی گوتووە "ئەوانەی نەیان توانی ئۆپەراسیۆنی كانی ئاشتی لە سووریا پەك بخەن و لەئێستادا بەم جۆرە بڕیارانە هەوڵی تۆڵەسەندنەوە دەدەن لە توركیا، ئەوانە زۆر بەهەڵدا چوون بەو كارەی ئەنجامی دەدەن".
لە راگەیەندراوەكەدا جەخت كراوەتەوە لەسەر ئەوەی كە ئەو بڕیارە هیچ بەها و گرنگییەكی لای حكوومەت و گەلی توركیا نییە و ئاماژە بەوەشكراوە كە بڕیارەكە هیچ وابەستیەكی یاسایی نییە.
بەپێی راگەیەندراوەكە "مەبەستێك لە پشت ئەو هەنگاوە سیاسییەوەیە كە لەوانەیە ئەرمەنییەكانی نیشتەجێبووی ویلایەتە یەكگرتووەكان و لایەنەكانی دژبە توركیا لەو وڵاتە پێ رازی بكات، بەڵام خراپترین هەڵە ئەوەیە كە ئەنجوومەنەكانی نوێنەران لە وڵاتێكدا بەپێی باوەڕی سیاسی خۆیان مێژوو هەڵبچنن".
لە راگەیەندراوەكەدا هەروەها ئەوە خراوەتەڕوو "بڕیارەكە پێچەوانەی یاسای ئەمریكا و یاسای نێودەوڵەتییە بەوەی رووداوەكانی ١٩١٥ بە شێوەیەك بە جینۆساید ناسێندراوە كە پێچەوانەی ناوەڕۆكی رێككەتنەكەی ساڵی ١٩٤٨ە كە تایبەتە بە رێگریكردن لە جینۆسایدكردنی بە كۆمەڵ".
هەروەها هاتووە "نەك هیچ بڕیارێك نییە كە رووداوەكانی ١٩١٥ بە جینۆساید لە دادگای ئەورووپا بۆ مافەكانی مرۆڤ بناسێنێت، بەڵكو بە پێچەوانەوە پێشتر ئەو دادگایە رایگەیاندبوو كە ئەو بابەتە دەبێت بەوردی گفتوگۆی لەبارەوە بكرێت، بێ گومان ئەو پێشهاتەش لە ماوەیەكدا روویداوە پەیوەست نییە بە بواری سیاسی، بەڵكو پەیوەستە بە زانستی مێژوویی".
راشگەیەندراوە كە ئەرمەنییەكان ئەو پێشنیازەیان رەتكردووەتەوە كە توركیا لە ٢٠٠٥دا سەبارەت بە پێكهێنانی لیژنەیەكی مێژوویی هاوبەش بە ئامانجی گەڕان بە دوای راستی ئەو رووداوانە پێشكەشی كردبوو و هاتووە "بە هۆی ئەو بڕیارەی كە لە ماوەیەكی زۆر هەستیاردا لە رووی ئاسایشی هەرێمیی و نێودەوڵەتیدا گیراوەتەبەر، زیان بە بەرژەوەندییەكانی نەتەوەیی ئەمریكا لە لایەك و زیان بە پەیوەندییەكانی توركیا و ئەمریكا دەگەیەنێت".
هەروەها وەزارەتی دەرەوەی توركیا رایگەیاندووە "لە لایەكی دیكەوە هەڵوێستی ئیدارەی ئەمریكا سەبارەت بە رووداوەكانی ١٩١٥ هیچ گۆڕانگاریەكی بەسەردا نەهاتووە، بۆیە بڕیارەكە تەنها رەنگدانەوەی خراپی لەسەر ناوبانگی ئەنجوومەنی نوێنەران و تێڕوانینی رای گشتی لە ئەمریكا دەبێت، باوەڕمان وایە كە دۆستە ئەمریكییەكانمان كە بەردەوام پاڵپشتی لە پەیوەندی دۆستانە و هاوبەشی نێوان توركیا و ئەمریكا دەكەن، ئەو هەڵەیە چاك دەكەنەوە و وێژدانی گەلی ئەمریكاش سزای ئەو كەسانە دەدات كە بەرپرسن لەو هەڵەیە".
